Атыраудағы кәріз құрылыстарында қателіктер: қашан және кім жауап береді

2022 жылдан бері жүргізіліп келе жатқан Атыраудағы оң жағалау кәріз-тазарту құрылыстарын (КТҚ) қайта жаңғырту жұмыстары тағы да күмән тудырды. Жобада қазіргі талаптарға сай келмейтін ескірген технологиялар қарастырылғаны анықталды. Ал жұмыстардың құны бастапқы 18,5 млрд теңгеден 40,1 млрд теңгеге дейін өскен. Қалалық әкімдіктің мәліметінше, нысанның құрылыс жұмыстарының дайындық деңгейі 90 пайызға жеткен.

Жобадағы елеулі кемшіліктер туралы қазан айының басында ҚР Премьер-министрінің орынбасары Қанат Бозымбаев Атырауға келген кезде белгілі болды. Ол аралаған нысандардың бірі оң жағалаудағы кәріз-тазарту құрылыстары еді.

Белгілі болғандай, құрылыстарды жобалау кезінде 40 жыл бұрынғы технологиялар қолданылған. Енді жобаны қайта қарауға тура келеді. Демек, қайта жаңғырту жұмыстарын бұрын жоспарланғандай 2026 жылдың соңына дейін аяқтау екіталай.

— Жобалау жұмыстары сапасыз жүргізілген. Алайда нысанды қалай болғанда да аяқтау қажет. Ол үшін жобаны өзгертіп, заманауи технологияларды енгізіп, қосымша инвестиция тартуға тура келеді, — деді Бозымбаев журналистерге берген сұхбатында. — Тәртіп орнатып, мұндай кемшіліктерге жол берген адамдарды анықтау қажет. Бұл мәселені бір-екі жылдың ішінде шешу керек.

18,5 миллиардтан 40 миллиардқа дейін. Бұл соңғы сома ма?

Еске салайық, кәріз-тазарту құрылыстарын қайта жаңғырту мерзімі бұған дейін де бірнеше рет кейінге шегерілген болатын. Бұған құрылыс материалдары мен жұмыстар құнының қымбаттауы, қосымша геологиялық зерттеулер жүргізу қажеттілігі, сондай-ақ жобалық-сметалық құжаттамаға (ЖСҚ) өзгерістер енгізу себеп болған.

Нәтижесінде жобаның бастапқы құны екі еседен астам өсіп, 18,5 млрд теңгеден 40,1 млрд теңгеге жетті. Енді технологиялық шешімдердің өзін қайта қарау қажеттігі анықталғандықтан, жобаның құны тағы да қымбаттауы мүмкін.

«АЖ»-ға Атырау қаласы әкімдігінің тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық және тұрғын үй инспекциясы бөлімінің басшысы Жаслан Қамзаевтың хабарлауынша, қазіргі уақытта ведомствоаралық жұмыс тобы құрылған. Оның міндеті — жобаны жан-жақты зерделеу, қарастырылған технологиялардың заманауи талаптарға сәйкестігін бағалау және қайта жаңғырту жұмыстарын одан әрі іске асыру бойынша ұсыныстар әзірлеу.

Жұмыс тобының құрамына облыстық және қалалық әкімдіктердің, тиісті мемлекеттік органдардың, ҚР Өнеркәсіп және құрылыс министрлігінің, «Тұрғын үй-коммуналдық шаруашылығын жаңғырту және дамыту қазақстандық орталығы» АҚ-ның, коммуналдық кәсіпорындардың өкілдері, сондай-ақ сумен жабдықтау, су бұру және сарқынды суларды тазарту саласындағы тәуелсіз әрі халықаралық сарапшылар кірген.

Жұмыс қорытындысы бойынша ЖСҚ-ны қайта түзету қажеттілігі бар-жоғы, құрылыс-монтаж жұмыстарының қалай жалғасатыны, нысанның қашан пайдалануға берілетіні және қайта жаңғырту жұмыстарының түпкілікті құны қанша болатыны шешіледі.

Жобадағы қателіктерге кім жауап береді?

Осы орайда заңды сұрақ туындайды: құны ондаған миллиард теңгені құрайтын жобаға 40 жыл бұрынғы технологиялардың енгізілуіне қалай жол берілген?

Жобалық-сметалық құжаттаманы әзірлеуші — «Құрылыс Эксперт Проект» ЖШС.

Неліктен дәл осындай техникалық шешімдер таңдалғаны және жобаның мемлекеттік сараптамадан қалай өткені әзірге әкімдік тарапынан түсіндірілген жоқ. Сондай-ақ жіберілген кемшіліктер мен бюджет қаражатының қосымша жұмсалуы мүмкін екеніне байланысты кімнің жауапкершілікке тартылатыны да белгісіз.

Қалалық биліктің мәліметінше, оң жағалаудағы кәріз-тазарту құрылыстарында орындалған жұмыстардың көлемі 90 пайызға жеткен. Бұл жағдайдың өзектілігін одан әрі арттыра түседі.

Яғни жобаның заманауи талаптарға сәйкестігіне қатысты мәселе қайта жаңғырту жұмыстары іс жүзінде аяқталуға жақындаған кезде көтеріліп отыр.

Ал «Квадрат» мәселесі не болды?

Кәріз-тазарту құрылыстарын жаңартумен қатар ретке келтіру жоспарланған «Квадрат» сарқынды су жинақтағышын тазарту жұмыстарының да созылып кеткені белгілі.

Қалалық әкімдіктің соңғы мәліметі бойынша, тазартылған ластанған тұнбаның көлемі 930 мың текше метрден асқан. Бір қызығы, бұл көрсеткіш биылғы наурыз айынан бері іс жүзінде өзгермеген. Соған қарамастан, ресми ақпаратта жұмыстардың жалғасып жатқаны айтылған.

Енді «Квадратты» тазарту жұмыстарының аяқталу мерзімі ретінде 2027 жылдың қыркүйегі белгіленді.

Кәріз-тазарту құрылыстарын қайта жаңғырту және жинақтағышты тазарту жұмыстарын Атырау облысындағы құны миллиардтаған теңгені құрайтын мердігерлік жобаларымен танымал «Павлодарский речной порт» компаниясы жүргізіп жатыр.

Атырау тұрғындары қашан таза ауамен тыныстайды?

Шенеуніктер қандай технологияларды қолдану және қосымша қаржыландыру көздерін қайдан табу керектігін шешіп жатқанда, Атырау тұрғындары созылып кеткен қайта жаңғырту жұмыстарының зардабын әлі де тартып келеді. «Квадрат» жинақтағышы жағымсыз иіс пен атмосфералық ауаның ластану көзі болып қала беруде.

Сонымен қатар булану алаңдарын тазарту мен кәріз-тазарту құрылыстарын қайта жаңғырту жұмыстары бір-бірімен тығыз байланысты. Тазарту құрылыстары толыққанды жұмыс істемейінше, «Квадрат» мәселесінің тұрақты шешімін табу қиын.

Ал егер қайта жаңғырту жобасын тағы да қайта қарауға тура келсе, экологиялық мәселені түпкілікті шешу мерзімі одан әрі кейінге шегерілуі мүмкін.

Ендігі басты мәселе — жұмыстарды аяқтау үшін тағы қанша миллиард теңге қажет болатынында ғана емес. Ең маңыздысы — бюджет қаражатына төрт жыл бойы салынып келген жобадағы қателіктерге кімнің және неліктен жол бергенін анықтау. Сондай-ақ қала тұрғындары толыққанды жұмыс істейтін кәріз-тазарту құрылыстарына қашан қол жеткізетіні де маңызды.

Лев ГУЗИКОВ