В Атырау +29.4 
36 жастағы Якутия тумасы Александр Чабыев жайлы оқиға дайын сценарийге ұқсайды: бірнеше жыл бұрын ол туризм бизнесімен айналысқан, ал 2026 жылдың жазында Атырауда қамауға алынды.
«Ақ Жайық» бұл оқиғаның екі нүктесі арасындағы жолды ашық дереккөздер мен іс материалдарына сүйене отырып қалпына келтірді.
Чабыеваотбасылы, кәмелетке толмаған төрт баласы бар. Әскерге дейін ол бейбіт өмір сүріп, Якутияда «Северный край» атты жеке фирмасын басқарған. Компанияның негізгі бағыты туризм болған.
Кәсіпкердің қалайша әскерге алынғаны белгісіз. Іс материалдарында бұл жөнінде тіпті қайшылық бар: бір жерде Чабыев келісімшарт бойынша әскери қызметші деп көрсетілсе, басқа жерде мобилизация арқылы шақырылған делінген. Сондықтан оның нақты қандай жағдайда әскери қызметке алынғанын сенімді түрде айту мүмкін емес.
2025 жылдың мамырында Александр Чабыев Донецкте Ресейдің №35390 әскери бөлімінде қызмет етіп жүрген. Бірнеше күн ғана қызмет атқарған соң, ол бұдан әрі шыдай алмайтынын айтып, өз бетімен бөлімді тастап кеткен.
Донецктен шыққан соң Чабыев Волгоград бағытына қарай жол тартты, жолда көліктерге ілесіп жеткен. Кейін оның бағыты Қазақстанға қарай ауысты.
Шекарадан өту үшін ол Батыс Қазақстан облысындағы Жәнібек ауылын таңдады. Ресми өткізу бекеті ауылдан шамамен үш шақырым жерде орналасқанымен, Чабыев басқа жолды таңдады: дала арқылы, бекетті айналып өтіп, шекараны жаяу кесіп өтті.
Осыдан кейін ол шамамен он үш ай бойы көзден ғайып болды. Бұл уақыт ішінде қайда тұрғаны, немен айналысқаны және нақты қашан Атырауға жеткені белгісіз.
Келесі нақты дерек 2026 жылғы 17 маусымда болған. Сол күні Атырауда оны экстремизмге қарсы іс‑қимыл басқармасының қызметкерлері анықтап, ұстады.
Ол кезде Чабыев Ресейде іздеуде жүрген. РФ Тергеу комитетінің әскери тергеу басқармасы Қазақстан жағына оның әскери қызметтен қашушы ретінде халықаралық іздеуге жарияланғанын хабарлаған.
Ресей азаматы бөлімнен өз еркімен кеткенін де, Қазақстан шекарасын заңсыз кесіп өткенін де мойындады. Сотта ол бұл әрекетін өміріне қауіп төнгенімен және әскери қызметті жалғастырғысы келмегенімен түсіндірді.
Сот процесінде Чабыева екі өтініш айтты: оған амнистия қолдануды және мүмкін болса, Қазақстаннан шығармауды сұрады.
Амнистия мәселесі оң шешімін тапты. 19 тамызда Атырау қаласының №2 соты Александр Чабыевқа бір жыл бас бостандығынан айыру жазасын тағайындады, бірақ осы жазадан бірден босатты. Ол сот залында қамаудан шығарылды.
Ал Қазақстанда қалуға қатысты өтініші қабылданбады. Сот Александр Чабыевқа елден бес жыл мерзімге шығару жазасын тағайындады. Бұл шешімді орындау міндеті ҰҚК Шекара қызметі мен полицияға жүктелді.
Ал оны нақты қай елге шығаратыны сот құжаттарында көрсетілмеген.
Анастасия ШЕРСТЯНКИНА