Тұрғын үйге арналған жаңа міндетті төлем: қазақстандықтар қанша төлейді

Қазақстанда тұрғын үйді жойқын табиғи апаттардан міндетті сақтандыру жүйесін енгізу жоспарланып отыр. Жүйені әзірлеушілер мүлік иелерінен нақты өңірдегі қауіп-қатер деңгейіне байланысты жыл сайын жарна жинауды ұсынады.

Төтенше жағдай салдарларын жою бойынша басты шығындар мемлекеттік бюджетке түсетін бұрынғы схемадан бас тартып, жаңа форматқа көшу ҚР Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі (ҚНРДА) дайындаған «2030 жылға дейінгі сақтандыру нарығын дамыту бағдарламасының» жобасында қарастырылған.

Жаңа полис неден қорғайды

Жаңа жүйе азаматтардың тіркелген баспанасын негізгі апаттық қауіп-қатерлерден міндетті сақтандыруды көздейді:

• жер сілкінісі;
• су тасқыны мен су басу;
• орман өрттері.

Бастапқыда бұл механизм қауіп-қатерге ең көп ұшырайтын үш өңірде пилоттық режимде іске қосылып, кейін кезең-кезеңімен елдің 16 облысына таратылады.

Қанша төлеу керек және төлемдер қандай болады

Төлем мөлшері бәріне бірдей болмайды. Сақтандыру құны өңірдегі табиғи қауіптілік деңгейіне байланысты белгіленеді:

• Болжамды жарна: жылына 2 000-нан 20 000 теңгеге дейін.
• Төлем мөлшері: төленген жарнаның 500 еселенген сомасы.

Іс жүзінде қалай жұмыс істейді:

• 2 000 теңгелік ең төменгі жарна кезінде өтемақы 1 миллион теңгені құрайды.
• 20 000 теңгелік ең жоғары жарна кезінде сақтандыру төлемі 10 миллион теңгеге жетеді.

ҚНРДА өкілдері сақтандыру жағдайы расталғаннан кейін қаражат зардап шеккендерге жедел түрде — 5 күн ішінде аударылатынына уәде береді.

Ақшаны неге жұмсауға рұқсат етіледі

Алғашқы кезеңде бұл төлемдер ТЖ-дан кейінгі бірінші кезектегі шығындарды жабуға арналған. Жүйеде қаражат жинақталған сайын өтемақы көлемін зақымдалған үйді толық қалпына келтіруге немесе жаңа баспана сатып алуға жететін сомаға дейін ұлғайту жоспарлануда.

Бұл үшін елде жарналарды жинаумен, резервтерді қалыптастырумен және апаттық тәуекелдерді қайта сақтандырумен айналысатын арнайы Тұрғын үйді міндетті сақтандыру қоры құрылады.

Егер жылжымайтын мүлік иесінде міндетті полистен бөлек ерікті полис те болса, ТЖ орын алған жағдайда ол бірден екі өтемақы ала алады: қордан белгіленген төлемді және өз сақтандыру компаниясынан қосымша қаражатты.

Төлемдер қашан енгізіледі

Заң қабылданған бойда бірден төлеуге тура келмейді. Жобада үш жылдық кейінге қалдыру кезеңі қарастырылған. Осы уақыт ішінде құрылатын қор акционерлік қаражат пен қайта сақтандыру сыйақылары есебінен бастапқы капиталды қалыптастырып, қаржылық резервтер жинауы тиіс.

Тек осы үш жыл өткеннен кейін ғана жылжымайтын мүлік иелері міндетті сақтандыру жарналарын жыл сайын төлей бастайды.