В Атырау +37 
Пашинян Ереванның жақын арада ЕО-ға қосылуға ресми өтінім беретінін және жалпыұлттық референдум бастайтынын мәлімдеді. Бұл Ресейдің ықпалына қарсы шығып, тарихи геосаяси бетбұрысқа жол ашады, деп хабарлайды Euronews.
Армения Премьер-министрі Никол Пашинян дүйсенбіде парламент депутаттарына елдің ЕО-ға кіруге өтінім беруге дайындықты бастайтынын мәлімдеді. Бұл бұрын Ресейдің орбитасында болған мемлекет пен бүкіл Оңтүстік Кавказ үшін тарихи геосаяси разворотты білдіреді.
Парламентте депутаттар мен азаматтарға арнаған сөзінде Пашинян елдің болашағы туралы мәселе ЕО-ға кіруге ресми өтінім берілгеннен кейін ғана референдумға шығарылатынын айтып, оның мерзімін «жақын арада» деп сипаттады.
Оның айтуынша, үкімет кезең-кезеңімен әрекет етуге ниетті: алдымен өтінімге Брюссельдің жауабын күту, содан кейін ЕО-ға қосылу туралы келіссөздердің жол картасын талқылау және тек осыдан кейін ғана мүшелік мәселесін жалпыұлттық референдумға шығару.
Қазіргі уақытта Ресей басқаратын Ұжымдық қауіпсіздік туралы шарт ұйымына (ҰҚШҰ/ОДКБ) мүше Армения бірнеше ай бұрын альянстағы серіктестерінен іс жүзінде ультиматум алған болатын: не мүшелікті сақтау, не ұлттық референдум арқылы ЕО-ға баратын өз жолын таңдау.
Ол кезде Пашинян мұндай шешім қабылдау ерте екенін мәлімдеген еді: елге Ресей ықпалынан шығу әрекеті үшін Мәскеу тарапынан экономикалық шектеулер түрінде қатты қысым көрсетілді. Ал президент Владимир Путин Ереванға тікелей «украиналық сценариймен» қорқытты, өйткені Кремльдің пікірінше, ЕО мен ҰҚШҰ-ға мүшелік бір-бірімен үйлеспейді.
Алайда дүйсенбідегі бағдарламалық сөзінде Пашинян: «Егер ұйымның өзі Армения Республикасын ҰҚШҰ-дан шығару туралы шешім қабылдаса, мен өте қуанышты болар едім», – деп мәлімдеді. Ол «бұл бізді кем дегенде шығу немесе шықпау дилеммасынан құтқарар еді» деп қосты. Сонымен бірге ол Арменияның әзірше ҰҚШҰ-да қала беретінін – Ресей басқаратын альянс пен ЕО арасындағы таңдау «бұлтартпас болғанға дейін» болатынын атап өтті.
«Екі ғасыр бойы армян-ресей қатынастары Ресейдің армян халқы мен армян мемлекеті қауіпсіздігінің кепілі деген түсінігіне негізделді», – деді Пашинян, Ресейдің Армения болашағындағы рөліне қатысты көзқарасының қалай өзгеріп жатқанын көрсете отырып.
«2021, 2022 және 2023 жылдардағы оқиғалар қауіпсіздік саласындағы өз мәселелеріне байланысты Ресей Федерациясы кейде осы рөлді орындау қабілетінде елеулі шектеулерге тап болатынын көрсетті», – деп қосты ол. Бұл жерде ол Армения мен Әзербайжан арасындағы Қарабаққа қатысты қақтығыстарды меңзеді (олар кейін екі бұрынғы қарсылас арасындағы тарихи бейбітшілік процесімен аяқталды).
«Дәл осы жерде біз өз тарихымыздан сабақ ала алмағанымызбен қайта бетпе-бет келдік», – деп жалғастырды премьер. Ол бұл ойды бірнеше рет қайталап, Кремльді Әзербайжанмен соңғы қақтығыс кезінде Армениядан іс жүзінде бас тартты деп айыптады.
2025 жылдың тамызында бейбітшілік процесіне негіз қалаған келісімге қол қойылғаннан кейін, Армения мен Әзербайжан экономикалық ынтымақтастық пен тұрақтылық бағытын ұстанды. Бұрынғы қарсыластар енді ЕО мен АҚШ-тың айтарлықтай қатысуымен бұл болашақты өздері құрып жатыр.
Армения экономикасы әлі де ресейлік энергия ресурстары мен инфрақұрылымына қатты тәуелді. Алайда дүйсенбіде Пашинян тағы бір күтпеген қадам жасап, Ереван өз теміржол желісін халықаралық бағыттарға интеграциялауы үшін Мәскеуден 2038 жылға дейін жарамды армян теміржолдарын басқару бойынша монополиялық концессиядан бас тартуды сұрады. Ол мүмкін болатын инвесторлар ретінде Қазақстан мен БАӘ-ні атады.
Мәскеу Пашинянның мәлімдемелеріне жедел әрекет етті: Кремльдің баспасөз хатшысы Дмитрий Песков Арменияның ҰҚШҰ-дан шығуы «ең алдымен Арменияның өзіне соққы болып тиетін терең сауда қайшылықтарын» тудыруы мүмкін екенін ескертті.
«Егер Ереван ұлттық мүдделеріне байланысты өңірлік қауіпсіздікті қамтамасыз ететін осындай маңызды ұйымға мүше болуды бұдан былай қажет етпесе, ол тиісті шешім қабылдап, одан шығуға құқылы», – деп мәлімдеді Песков. Осылайша ол Кремльдің бұрынғы одақтасы үшін қиын кезең дайындап жатқанын аңғартты.