В Атырау +23 
2027 жылдың 1 қаңтарынан бастап Қазақстанда Қылмыстық кодекстің 367-бабының жаңа редакциясы күшіне енеді. Енді қылмыстық жауапкершілік шенеунікке параны нақты беру фактісі бойынша ғана емес, сонымен қатар оны ұсыну немесе уәде ету фактісінің өзі бойынша да жүктеледі.
Жаңа норманың практикада қалай жұмыс істейтіні туралы Inbusiness.kz басылымына заңгер-ғалым, ҚАУМ қауымдастырылған профессоры Сайкен Айсин айтып берді.
Негізгі өзгерістер мен айырмашылықтар
Заң шығарушы қылмыстық-құқықтық әрекет ету сәтін сыбайлас жемқорлық мәмілесінің одан да ерте кезеңіне ауыстырады:
Пара ұсыну: «Егер сіз бұзушылыққа көз жұмсаңыз, мен сізге 100 мың бере аламын» форматындағы сөздер (сол сәтте сыйақы ұсыну).
Пара беруге уәде ету: «Егер сіз мәселені шешсеңіз, мен сізге төлеймін» сияқты болашаққа қатысты міндеттемелер.
Қылмыстың аяқталуы: Шенеуніктің ақшадан бас тартуы енді пара берушіні жауапкершіліктен құтқармайды — қылмыс ұсыныс немесе уәде айтылған сәттен бастап аяқталған болып есептеледі.
Пайым (ниет) қалай дәлелденеді?
Қылмыстық іс қозғау үшін контекстен жұлып алынған «мен сізге төлеймін» деген сөздің өзі жеткіліксіз. Егер бұл сөздер әзіл, сөз мәнері немесе эмоциялық реплика болса, тергеу толық контексті бағалауға міндетті.
Дәлелдеу базасы ретінде мыналар қызмет етеді:
Аудио-және бейнежазбалар, сондай-ақ хатшылықтар;
Соманы нақтылау және лауазымды тұлғадан күтілетін әрекетті анық көрсету;
Делдалдардың іс-әрекеттері және күдіктінің кейінгі қадамдары.
Азаматтарды ықтимал бопсалаудан және фальсификациядан қорғау үшін параллельді түрде ҚР ҚК-нің 417-бабы жаңартылып, пара алуды провокациялағаны үшін қатаң жауапкершілік енгізілуде.
Алғыс па әлде қылмыс па: шекара қайда?
Заң қылмыстық құқық бұзушылық пен ұсақ алғыс арасындағы шекараны сақтайды. Сонымен, алдын ала келісімсіз және жасалған заңды әрекеттер үшін берілген құны 2 АЕК-ке дейінгі сыйлық немесе сыйақы маңыздылығының аздығына байланысты қылмыстық құқық бұзушылық болып саналмайды — ол үшін әкімшілік жауапкершілік көзделген.
Егер алдын ала келісім болса же немесе сыйлықтың құны 2 АЕК-тен асса, іс-әрекеттер қылмыстық жазаланатын пара ретінде сараланады.
Жауапкершіліктен босату
Азамат пара ұсынғаны немесе уәде бергені үшін екі жағдайда жазадан босатылады:
Лауазымды тұлға тарапынан бопсалау болғанда;
Адам фактінің беті ашылғанға дейін құқық қорғау органдарына болған жағдай туралы өз еркімен хабарлағанда.