В Атырау +2.7 
Қазақстанда бензин мен дизель отынына салынатын қосымша акцизді 95 пайыздан 50 пайызға дейін төмендету ұсынылды. Тиісті қаулы жобасын Ұлттық экономика министрлігі әзірледі.
Бұл өзгерістер мұнай компанияларына түсетін салық жүктемесін азайтып, жанармай бағасының күрт өсу қаупін төмендетуі мүмкін, деп хабарлайды NUR.KZ.
Еске салайық, 2026 жылғы 22 қыркүйекте Қазақстанда жанармайға салынатын қосымша акциз мөлшерін 50 пайыздан 95 пайызға дейін көтеруді көздейтін өзгерістер күшіне енді. Бұл тетік мұнай өнімдерінің көтерме бағасы өскен кезде қолданылады.
Жаңашылдық мұнай нарығына қатысушылардың алаңдаушылығын туғызды. Сарапшылар қосымша салық жүктемесі жанармайдың өзіндік құнын арттырып, ақыр соңында автокөлік жүргізушілері үшін бөлшек сауда бағасының өсуіне әкелуі мүмкін екенін ескерткен болатын.
Атырау мұнай өңдеу зауыты миллиондаған теңге шығынға ұшырауы мүмкін еді
Мамандар акциздің өсуі мұнай өңдеу кәсіпорындарына қалай әсер ететініне ерекше назар аударды.
NUR.KZ келтірген мұнай өндіруші компаниялардың есептеулері бойынша, қосымша акциз мөлшері 95 пайыз болған жағдайда, Атырау мұнай өңдеу зауытының мысалында бір тонна жанармайға шаққандағы шығын 33 472 теңгені құрауы мүмкін еді.
Нарық қатысушыларының бағалауынша, мұндай жүктеме Қазақстан ішінде мұнай өңдеуге жеткізілетін шикізаттың экономикалық тиімділігіне кері әсер етуі ықтимал.
Енді Ұлттық экономика министрлігі бұрынғы 50 пайыздық мөлшерлемеге қайта оралуды ұсынып отыр.
Тиісті қаулының жобасы «Ашық НҚА» порталында жарияланды. Қоғамдық талқылау 2026 жылғы 5 қарашаға дейін жалғасады.
Түсіндірме материалдарында әзірлеушілер бұл өзгерістер мұнай өндіруші компаниялардың жұмыс істеуіне қолайлы экономикалық жағдай жасауға, сондай-ақ олардың кәсіпорындарды дамыту мен жаңғыртуға инвестиция салу мүмкіндіктерін кеңейтуге бағытталғанын көрсеткен.
Ұсынылған өзгерістердің нәтижесін алу мерзімі ретінде 2027 жылғы қаңтар белгіленген.
Бұл бензин арзандайды дегенді білдіре ме?
Қосымша акциздің төмендеуі бағаның күрт өсу қаупін азайтуы мүмкін. Алайда бұл бензин мен дизель отынының автоматты түрде арзандайтынына кепілдік бермейді.
Жанармай құнына салық жүктемесінен бөлек, мұнай бағасы, өңдеу шығындары, логистика және басқа да факторлар әсер етеді.
Сонымен қатар Қазақстанда бензин мен дизель отыны көрші елдермен салыстырғанда әлі де арзан. Кейбір жағдайларда баға айырмашылығы екі еседен де асуы мүмкін.
Ішкі нарықтағы қолжетімді бағаны сақтау үшін мұнай өндіруші компаниялар шикізаттың бір бөлігін қазақстандық мұнай өңдеу зауыттарына экспорттық бағадан едәуір төмен бағамен жеткізеді.
Мұндай жүйе халық үшін жанармай құнын тежеуге мүмкіндік береді. Алайда сонымен бірге мұнайды ішкі нарыққа жеткізудің экономикалық тартымдылығын төмендетеді.
Қаржыгер Ғалым Хусаиновтың бағалауынша, көрші мемлекеттермен баға айырмашылығының едәуір болуы жанармайды шетелге заңсыз әкетуге де жағдай жасайды. Оның есебінше, осыдан экономиканың жыл сайынғы шығыны 150 миллиард теңгеге жетуі мүмкін.
Алдағы уақытта Қазақстан жанармай бағасын нарықтық тетіктерге көшіруді жалғастырады. Алайда ЕАЭО елдеріндегі бағаларды теңестіру жоспары 2030 жылға дейін шегерілгенін ескерсек, бұл үдеріс біртіндеп жүзеге асуы ықтимал.
Осылайша, қосымша акцизді төмендету туралы ұсыныс ең алдымен мұнай саласын қолдауға бағытталған. Автокөлік жүргізушілері үшін бұл бензин мен дизель бағасының өсуіне әсер ететін факторлардың бірінің әлсіреуін білдіруі мүмкін, бірақ жанармай құю бекеттеріндегі бағаның төмендеуіне кепілдік бермейді.