В Атырау +19.7 
Жарыққа қатысты соңғы түбіртектер атыраулықтардың көбін таңғалдырып, көңілін түсірді: кейбіреулерде төлем сомасы 20–50 мың теңгеге дейін өскен. Редакция «Атырау Жарық» мекемесіне нақты екі түбіртекті жіберіп, есептеулердің қалай құралатынын егжей-тегжейлі түсіндіріп беруді сұрады.
Сұрақтардың туындауы тегін емес. Бір пәтерде бір айда 575 кВт·сағ жұмсалып, 20 290 теңгеге түбіртек келген. Ал екінші пәтерде тұтыну көлемі екі еседен астам көп болып, 1206 кВт·сағ құраған, бірақ төлейтін сома 32 223 теңге болған. Бір қарағанда, мұның қисыны аса түсінікті болып көрінбейді.
«Атырау Жарық» мекемесі 2026 жылдың шілдесі мен тамызында тарифтер де, деңгей бойынша тұтыну көлемдері де өзгермегенін хабарлады. Бұл түбіртектердегі есептелген бағалар 2025 жылғы 1 қыркүйектен бастап қолданыста болған.
Олай болса, мұндай сомалар қайдан шығады?
Бір жарық, үш түрлі баға
Тұрмыстық тұтынушылар үшін сараланған жүйе қолданылады: электр энергиясының қанша мөлшері жұмсалғанына байланысты бір киловаттың бағасы әртүрлі болуы мүмкін.
Бұл ретте тек жалпы тұтыну көлемі емес, сонымен бірге мекенжай бойынша тіркелген адамдардың саны да маңызды.
Электр плитасы жоқ санатқа жататын тұрғын үйлер үшін тіркелген бір адамға айына төменгі бағамен — кВт·сағ үшін 24,06 теңгеден 90 кВт·сағ қарастырылған. Келесі 80 кВт·сағ, яғни 90-нан 170-ке дейінгі көлем 31,03 теңгеден есептеледі. Адам басына 170 кВт·сағаттан асатындардың барлығы үшінші деңгей бойынша — 38,79 теңгеден есептеледі.
Электр плитасы бар санат үшін бірінші шек жоғарырақ: адам басына 24,50 теңгеден 110 кВт·сағ. Келесі 80 кВт·сағ 31,03 теңге тұрады, ал 190 кВт·сағаттан асқанның бәрі — 38,79 теңге.
Егер есептік кезең 30 күннен көп немесе аз болса, шекті мөлшерлер күндер санына пропорционалды түрде қайта есептеледі.
575 киловатт қалайша 20 мыңға айналды
Энергетиктер бірінші түбіртекті сөзбе-сөз талдап берді.
24 шілде мен 24 тамыз аралығындағы кезеңде 575 кВт·сағ жұмсалған. Бұл мекенжайда бір адам тіркелген, баспана электр плитасы жоқ санатқа жатады.
Есептік кезең 31 күнді құрағандықтан, бірінші шекті көлем 90-нан 93 кВт·сағатқа дейін ұлғайды. Екіншісі — 80-нен 83 кВт·сағатқа дейін өсті.
Алғашқы 93 кВт·сағ 2237,43 теңгені құрады. Келесі 83 кВт·сағ — 2575,49 теңге болды.
Ары қарай арзанырақ екі лимит те таусылды. Қалған 399 кВт·сағ ең жоғары бағамен — 38,79 теңгеден есептелді. Тек осы бөліктің өзі 15 477,37 теңгеге шықты.
Жиынтығы — 20 290,29 теңге.
Яғни, түбіртектегі соманың басым бөлігін үшінші деңгейге түскен соңғы 399 киловатт құрап отыр.
Пайдаланған жарық екі есе көп, бірақ төлем еселенбеген
Екінші түбіртекте жағдай басқаша.
Шілде айында 1206 кВт·сағ жұмсалған. Есептелген сома 32 223,66 теңгені құрады.
Бұл мекенжайда жеті адам тіркелген, ал баспана электр плитасы бар санатқа жатады. Сондықтан мұнда алғашқы екі деңгей бойынша қолжетімді көлем де едәуір көп.
31 күн ішінде бірінші шекті көлем 796 кВт·сағатты құрады. Олар үшін 19 501,36 теңге есептелді. Қалған 410 кВт·сағ екінші деңгейге өтіп, тағы 12 722,30 теңгеге шықты.
Отбасы шілде айында ең қымбат үшінші деңгейге мүлдем жеткен жоқ.
Парадокс сияқты көрінетін жағдайдың сыры осында: бір пәтерде 575 кВт·сағ жұмсалғанда электрдің едәуір бөлігі ең жоғары бағамен төленеді, ал екіншісінде 1206 кВт·сағ жұмсалса да, үшінші деңгей әлі қосылмайды.
Себебі қарапайым: бірінші жағдайда шекті көлемдер тіркелген бір адамға, ал екіншісінде жеті адамға есептелген.
Шындығында, тамыз айында бұл отбасы да үшінші деңгейге жетті. Тұтыну көлемі 1735 кВт·сағатқа дейін өсті. Оның 796 кВт·сағаты бірінші тарифпен, 578-і — екінші, ал 361-і — үшінші тарифпен есептелді. Түбіртектегі сома 51 440,03 теңгеге дейін өсті.
Екі адам тұрады, бірақ бір адамға есептеледі
Бұл ерекшелік әсіресе жалға берілетін пәтерлер үшін маңызды.
Есептеу кезінде мекенжай бойынша тіркелген адамдардың саны ескеріледі. Сондықтан пәтерде нақты екі немесе үш адам тұрып, ал тіркелгені бір-ақ адам болса, шекті көлем бәрібір бір адамға есептеледі.
Бұл жерде пәтердің ауданы да маңызды емес. Елу шаршы метрдің өзі кішкентай сома шығады дегенді білдірмейді. Егер кондиционер, бойлер және басқа да техника бір айда көп электр қуатын тұтынып, ал шекті көлем тіркелген бір тұрғынға есептелген болса, үшінші тарифке тез арада жетуге болады.
Сол себепті де сырттай ұқсас екі пәтер мүлдем әртүрлі сомадағы түбіртек алуы мүмкін.
Тариф көтерілді ме, жоқ па?
Шілде мен тамызда — жоқ.
«Атырау Жарық» мекемесі бұл айларда тарифтерге де, деңгейлер бойынша тұтыну көлемдеріне де өзгерістер енгізілмегенін ашық айтты.
Сондықтан, күтпеген жерден үлкен соманы көргенде, ең алдымен тек жалпы тұтыну көлеміне ғана қарамай, тіркелген тұрғындардың санына, пәтердің санатына және үш деңгейдің әрқайсысына қанша киловатт кіргеніне назар аударған жөн.
Мұндай талдаудан кейін түбіртек шынымен де түсініктірек бола түседі.
Анастасия ШЕРСТЯНКИНА
Суретте Атырау тұрғындарының түбіртектері