В Атырау +19.7 
Қарашығанақ кен орнында жаңа газ өңдеу зауытын салу жобасы кезекті техникалық және қаржылық қиындықтарға тап болды.
Upstream халықаралық салалық басылымының жазуынша, болашақ кәсіпорынды жаңа алаңға көшіру қосымша инфрақұрылым құруды талап етеді және шығындарды едәуір арттыруы мүмкін.
Жоба бастапқы қуаты жылына 5 млрд текше метр шикі газды өңдейтін ГӨЗ құрылысын қарастырады.
Басылымның мәліметінше, 2025 жылы Қазақстан билігі Қарашығанақ операторы — Karachaganak Petroleum Operating (KPO) компаниясын жоба жетекшілігінен шығарғаннан кейін, компания жаңа зауытты бұдан былай қолданыстағы кен орны нысандарының аумағында орналастыруға болмайтынын мәлімдеген.
Алдымен жобаны басқару «ҚазМұнайГазға», ал 2026 жылдың сәуірінде «QazaqGaz» ұлттық компаниясына берілді.
Зауыт шамамен бес шақырымға көшірілді
QazaqGaz Қарашығанақ кен орнынан оңтүстікке қарай шамамен бес шақырым жердегі жаңа алаңды таңдады. Бұған дейін ҚМГ кәсіпорынды кен орнының солтүстігіне орналастыру нұсқасын қарастырған еді.
Дегенмен зауытты көшіру болашақ ГӨЗ-ге қосымша инфрақұрылым қажет екенін білдіреді.
Upstream ақпараты бойынша, жаңа нысанға шикі газ беру үшін бөлек құбыр, компрессорлық және өлшеу станцияларын салу, сондай-ақ Қарашығанақтың өзінің инфрақұрылымының бір бөлігін жаңғырту қажет болады.
Дәл осы жұмыстар жобаның қымбаттауына әсер ететін факторлардың біріне айналып отыр.
Құны 8 млрд долларға жетуі мүмкін
Бастапқыда ГӨЗ құны жылдық қуаттылықтың әрбір миллиард текше метріне шамамен 1 млрд доллар инвестиция есебінен болжалды түрде 5 млрд долларға бағаланған болатын.
Алайда Upstream шығындардың едәуір жоғары болуы мүмкін екенін жазады.
Факторлардың арасында қосымша инфрақұрылым құрылысы, инфляция және шикі газ беру көлемін болашақта жылына 10 млрд текше метрге дейін арттыруды ескере отырып жүйені жобалау мүмкіндігі аталады. Мұндай көлем болашақта ұқсас қуаттылықтағы екінші зауыт салуға әлеуетті түрде мүмкіндік берер еді.
Кеңейтілген сценарийде жалпы шығындар, басылым дереккөздерінің бағалауы бойынша, шамамен 8 млрд долларға жетуі мүмкін.
Бұл ретте түпкілікті баға әлі белгіленген жоқ. Ол 2027 жылдың наурызында күтілетін FEED — базалық жобалау кезеңі аяқталғаннан кейін айқындала түсуі тиіс.
ГӨЗ-ді пайдалануға беру 2030 жылға ауыстырылды
QazaqGaz оңтүстіккореялық Hyundai Engineering және италиялық Sicim компанияларымен жобалау және құрылыс бойынша міндетті келісімдер жасасып үлгерді.
Зауытты іске қосу енді 2030 жылы күтілуде. Бұған дейін жобаны жүзеге асыру мерзімі ретінде 2028 жыл айтылған болатын.
Upstream мәліметінше, жоба төңірегіндегі күрделі жағдайлар Қазақстан билігі мен KPO арасындағы қарым-қатынасқа да әсер етті.
Басылым оператордың жаңа алаң бойынша ұстанымынан кейін қазақстандық тарап Қарашығанақтағы тозығы жеткен құрал-жабдықтарды ауыстыру бағдарламасын уақытша тоқтата тұрғанын алға тартады.
Атап айтқанда, сөз 2028–2030 жылдары жүргізу жоспарланған, газды кері айдаудың екі компрессорындағы турбиналарды жоспарлы ауыстыру туралы болып отыр. Мұндай жабдықтар кен орнының өндірістік көрсеткіштерін сақтауда маңызды рөл атқарады.
Upstream KPO-мен қарым-қатынастың шиеленіскені туралы жазады
KPO акционерлері — Eni, Shell, Chevron, «Лукойл» және «ҚазМұнайГаз».
Upstream бағалауынша, Қазақстан үкіметі мен оператордың халықаралық акционерлері арасындағы қарым-қатынас, соның ішінде жалғасып жатқан халықаралық арбитраждық талқылаулар аясында шиеленіскен күйінде қалып отыр.
Бұл ретте басылым атап өткендей, KPO-ның өзі Қарашығанақ жаңа ГӨЗ салмай-ақ ұзақ мерзімді игеруді жалғастыруға қабілетті деген ұстанымды ұстанады.
Ал Қазақстан үшін жаңа зауыт ең алдымен өзінің шикі газын өңдеуді арттыру тұрғысынан стратегиялық маңызға ие.
QazaqGaz-ға бір мезгілде тағы бір ірі ГӨЗ қажет
Бұл ретте QazaqGaz-ға түсетін қаржылық жүктеме тек Қарашығанақпен шектелмейді.
Компания сонымен қатар Қашағанда қуаты жылына шамамен 2,5 млрд текше метрді құрайтын газ өңдеу зауытының құрылысына қаржы тартуы тиіс. Оның құны шамамен 3 млрд долларға бағаланады.
Осылайша, тек екі ірі жобаның өзі көпмиллиардтық қаржыландыруды талап етуі мүмкін.
Upstream мәліметінше, QazaqGaz әртүрлі нұсқаларды — несиелік желілерді, жобалық қаржыландыруды және өз қаражатын пайдалануды қарастырып жатыр.
Қазақстан Ресейдегі газ өңдеуге тәуелділікті азайтқысы келеді
Қарашығанақ ГӨЗ-нің басты мақсаттарының бірі — Қазақстанның Ресейдегі Орынбор газ өңдеу зауытында шикі газ өңдеуге тәуелділігін төмендету.
Қарашығанақ газы дәстүрлі түрде өңдеуге сонда жіберіледі. Алайда ресейлік кәсіпорын жұмысындағы іркілістер, соның ішінде ұшқышсыз аппараттар шабуылынан кейінгі жағдайлар KPO-ны газ қабылдауды шектеуге және тиісінше газ конденсатын өндіруді азайтуға мәжбүр етті.
Жеке ірі ГӨЗ құрылысы Қазақстанға Қарашығанақ газының едәуір бөлігін ел ішінде өңдеуге мүмкіндік беруі тиіс.
Дегенмен алаңның көшірілуі, қосымша инфрақұрылымның қажеттілігі, құнның өсуі және тараптар арасындағы күрделі қарым-қатынастар салдарынан Қазақстанның ең ірі газ жобаларының бірін жүзеге асыру бастапқыда болжамдалғаннан әлдеқайда күрделене түсуде.