В Атырау +15.6 
NCOC компаниясының ауқымды көгалдандыру жобасы аясында отырғызылған мыңдаған ағаш қоғам белсенділерінің назарына түсті. Олар жасыл желектердің жаппай қурап жатқанын айтып, жаңа мердігер жұмысының сапасына күмән келтіріп отыр.
Айта кетейік, 2021 жылы NCOC компаниясы жергілікті билікпен меморандумға қол қойып, соның аясында қомақты аумақты көгалдандыру жұмыстары басталған болатын.
Көгалдандыру учаскелері Атырау қаласының маңында, сондай-ақ Мақат ауданында орналасқан:
* Береке ауылы (Дамбы а/о) 73 гектар аумақта 73 323 ағаш отырғызылды;
* Еркінқала ауылы жанындағы Балауса ықшамауданында, 21 гектар аумақта 17 946 ағаш отырғызылды;
* Соколок каналы маңындағы 107 гектарда – 86 751 ағаш;
* Мақат кенті (6 гектар) – майже 49 мыңға жуық ағаш, ал Доссор кенті (14 гектар) тағы 9 мыңға жуық ағаш.
NCOC деректері бойынша, бүгінгі таңда жоспарланған 308 гектардың 221 гектары жасыл желекпен қамтылған. Бұлар сары ағаш (акация), шаған жапырақты және татар үйеңкісі, кәдімгі шаған, жіңішке жапырақты жиде, өрік, ақ тұт, дөңгелек жапырақты ырғай, қарағаш және жыңғыл сияқты құрғақшылық климатына бейімделген, тұзға төзімді тұқымдар.
Аталған көгалдандырылатын учаскелерге қоғам өкілдері бірнеше рет барды. Олар соңғы уақытта отырғызылған ағаштардың жаппай қурағанын атап өтіп, мердігер ұйымның кәсіби қабілетіне күмән келтіріп отыр.
Арман ХАЙРУЛЛИННІҢ (қазіргі Құрылтай депутаты) айтуынша, басында көгалдандыру жұмыстарымен "Жер-Ана" ЖШС мердігері айналысып, оның еңбегі оң нәтиже берген. Алайда 2025 жылдан бастап жоба бойынша жұмыстар "Saryarka Construction Company" ЖШС-не берілген.
– Бұл компанияның көгалдандыру және осындай жобаларды іске асыру саласында тәжірибесі жоқ. Біз мұны көгалдандыру объектілеріне жасаған бірнеше сапар барысында көз жеткіздік, – дейді депутат. – Компания басшылары агротехника, орман өсіру және фитосанитария бойынша біздің бірде-бір сұрағымызға жауап бере алмады. Сонымен қатар, мониторинг жасаған бірнеше видео бірқатар проблемалық аспектілердің бар екенін көрсетеді. Атап айтқанда, жасыл желек тиісті деңгейде суарылмай отырғаны байқалады. Мұның бәрі көпжылдық жұмыстың нәтижесін жоққа шығаруы мүмкін! Жасыл желектердің жағдайы мәз емес – Берекеде де, Еркінқаланың жанында да, Соколок маңында да солай.
NCOC "АЖ" редакциясының сауалына берген жауабында мердігердің шынымен де "Saryarka Construction Company" ЖШС екенін растады, тапсырыс беруші компанияның пікірінше, ол агротехникалық жұмыстардың барлық кешенін орындап жатыр. Қашаған операторы мердігерді ауыстыру себептері туралы сұрағымызды жауапсыз қалдырды.
Суару мәселесіне келсек, компания мынадай сенім білдірді:
"Ылғалды тиімді пайдалануға, әрбір көшетті суаруды қамтамасыз етуге және топырақтың қайталама тұздануының алдын алуға мүмкіндік беретін капиллярлы-ағынды суаруды қоса алғанда, заманауи агротехникалық әдістер қолданылуда".
Компания Мақат пен Доссордағы учаскелерде проблемалардың бар екенін мойындайды, ағаштардың тамыр жаю көрсеткішінің төмен болуын (50 пайыздан астам) топырақ жағдайының күрделілігімен байланыстырады. Береке мен Еркінқала маңында тамыр жаю көрсеткіші 80 пайызды құрайды. Ал Соколок каналы аумағындағы жағдай туралы мұнайшылардың хатында мүлдем айтылмаған.
"Ағаштардың тамыр жаюы ең алдымен топырақ қабатының ерекшеліктеріне (химиялық құрамы, тұз мөлшері және т.б.) және Атырау өңіріндегі қатал климатқа байланысты, – деп атап өтілді NCOC хатында. – Ағымдағы жылдың жаз мезгілінде жекелеген учаскелерде ұзаққа созылған ыстықтың (40°C жоғары) аясында ағаштардың бір бөлігі әлсіреді, бұл кейбір түрлердің жапырақтарының күйіп қалуынан көрінді – бұл негізінен шаған жапырақты үйеңкі мен аласа қарағашқа әсер етті. Аталған түрлер үшін шыңдық температуралық жүктемелерге мұндай реакция тән: күйіп қалу және жапырақтың ішінара жоғалуы уақытша қорғаныш сипатына ие және ағаштың өлгенін білдірмейді. Тиісті күтім жасалған кезде мұндай жасыл желектер қалпына келеді – неғұрлым қолайлы ауа райы жағдайлары басталысымен өсу және жаңа жапырақтардың қалыптасуы жанданады. Мердігер жасыл желектерді қалпына келтіруге және қолдауға бағытталған барлық қажетті агротехникалық іс-шараларды, соның ішінде тұрақты суару мен органикалық тыңайтқыштарды қолданып отыр. Жасыл желектердің күйі мамандардың бақылауында. Жекелеген көшеттердің қурап қалуы ауқымды көгалдандыру жобалары үшін табиғи құбылыс және күтім шаралары атқарылып, қажет болған жағдайда қосымша көшеттер отырғызылып, толықтырылады".
Еске сала кетейік, жақында қоғам белсенділері "Теңізшевройл" ЖШС-нің көшеттердің үштен біріне жуығы қурап қалған қала маңындағы Геолог ықшамауданындағы жасыл жобасын сынға алған болатын.
Лев ГУЗИКОВ
А. Хайруллиннің Facebook парақшасындағы видео