В Атырау +11.3 
Сот процесі сегіз айға жуық уақытқа созылды. Осы уақыт ішінде сот жүзден астам куәгерді тыңдап, ондаған көлік иесін әрі көліксіз, әрі ақшасыз қалдырған схеманың жай-жапсарын анықтады.
Атырау қалалық №2 соты екі айыпталушыны ҚР ҚК-нің 190-бабы 4-бөлігі бойынша аса ірі мөлшердегі алаяқтық үшін кінәлі деп танып, олардың әрқайсысына 6 жыл 6 ай мерзімге бас бостандығынан айыру жазасын тағайындады.
Соттың мәліметінше, белгіленген жалпы шығын көлемі 1 млрд 147 млн 800 мың теңгені құрады. Сотталғандарға жәбірленушілерге келтірілген материалдық шығынды өтеу міндеттелді.
Схема қарапайым әрі көлік иелері үшін бастапқыда өте тиімді болып көрінген. Автосалон қызметкерлері көліктерін сатуға қойған адамдармен хабарласып, оларды тез арада, жиі тиімді бағаға сатып беруді ұсынған. Ақша иелеріне 10 жұмыс күні ішінде түсуі тиіс болған.
Құжаттарды рәсімдеу кезінде көліктер салон қызметкерлерінің немесе үшінші тұлғалардың меншігіне өтіп, кейін басқа сатып алушыларға қайта сатылған. Алғашқы иелері нәтижесінде көліксіз де, уәде етілген ақшасыз да қалған.
Бұл оқиға 2025 жылдың тамызында, полицияға Атырау облысының 90-нан астам тұрғыны шағымданған кезде белгілі болды. Кейін арызданушылар саны арта түсті. Жәбірленушілер салонға құны шамамен 7-ден 30 млн теңгеге дейінгі автокөліктерін өткізгендерін айтқан. Ол кезде кейбір көліктер еліміздің басқа өңірлеріне сатылып үлгерген еді.
Бұл іс тек көліктерін сатуға бергендерге ғана ауыр тиген жоқ. Кейіннен бұл көліктерді ақшасын төлеп, құжаттарын рәсімдеп сатып алған адамдар да тығырыққа тірелді.
Тергеу барысында көліктерге шектеу қойылып, олардың бір бөлігі айып тұрағына қойылды. Жаңа иелері көліктерді толық құнына, ал кейбіреулері несиеге де сатып алғандарын, бірақ тергеу араласып, шектеу қойған соң оларды пайдалана алмай қалғандарын мәлімдеді. Осылайша істе тағы бір күрделі мәселе — көліктердің тағдыры мен оларды кейін сатып алғандардың құқықтары туралы сұрақ туындады.
2025 жылдың қарашасында жәбірленушілер Атырау облысының прокуратурасы алдына жиналып, сот талқылауы аяқталғанға дейін көліктерге қатысты мәселені шешуді талап етті.
Кейін зардап шеккендердің бір бөлігі тергеу тек екі негізгі айыпталушымен шектелмеуін талап етті. 2026 жылдың тамызында олар прокуратураға жүгініп, өздерінің айтуынша, клиенттермен тікелей тілдесіп, оларды мәміле жасауға тартқан салонның басқа да қызметкерлерінің әрекеттеріне баға беруді сұрады.
Сот сонымен қатар сотталғандардың әрқайсысына алты жыл бойы коммерциялық ұйымдар құруға, оларға басшылық етуге және материалдық жауапкершілікпен байланысты лауазымдарды атқаруға тыйым салды. Олар жазасын қылмыстық-атқару жүйесінің орташа қауіпсіздік мекемесінде өтейтін болады.
Жаза мерзімі 2026 жылғы 1 қазаннан бастап есептеледі. Үкім шыққанға дейін қамауда болған уақыт бас бостандығынан айырудың бір жарым күніне бір күн есебімен есептеледі.
Үкім әлі заңды күшіне енген жоқ және шағымдануға болады. Жәбірленушілер үшін енді басты мәселе ашық күйінде қалып отыр: 1,1 млрд теңгеден астам шығынды іс жүзінде қайтару мүмкін бола ма және кейінгі сатып алушылардың қолында қалған көліктердің тағдыры қалай шешіледі?
Айгүл МАНСҰРОВА