В Атырау +19.8 
Алтай көшесіндегі бес үй — №1, 3, 5, 7 және 9 — жылдар бойы апатты және тозығы жеткен үйлер тізімінде қалып келеді. Ғимараттар одан бетер қирап жатыр, ал тұрғындар өздерін қашан көшіретінін және үйлердің қашан сүрілетінін әлі білмейді.
«Ақ Жайық» бұл тақырыпты бірінші рет көтеріп отырған жоқ. Өткен жылдың шілде айында біз Алтай көшесіндегі ескі екі қабатты үйлерде болып қайтқан едік, онда тұрғындар жуырда көшірілетіні туралы әңгімелерді ондаған жыл бойы естіп келе жатқанын айтқан. Олардың кейбірі сүру туралы уәдені естіп өскенін жеткізді.
Алайда Алтай көшесінің тұрғындары қоныс аудару мәселесінің шешілуін әлдеқашан күтіп жүргені анықталды.
Ең әуелі 2014 жылы сүрілуі тиіс еді
2014 жылдың сәуірінде Атырау облыстық мәслихаты 2014–2020 жылдарға арналған жатақханаларды, апатты және тозығы жеткен үйлерді сүру бағдарламасын бекітті. Сол кезде 79 көппәтерлі ғимаратты сүру жоспарланған болатын.
Алғашқы жылдың тізімінде Алтай көшесіндегі №1, 3, 5 және 7 үйлер орналасты. №9 үйді 2015 жылы сүру жоспарланған. Олардың барлығы 1950 жылы салынған.
Яғни сөз белгісіз болашақ туралы болған жоқ: ресми бекітілген жоспарда бұл үйлердің басым бөлігі үшін нақты көшірілетін жыл көрсетілген еді.
Он екі жыл өтті. Бес үй әлі де орнында тұр.
2025 жылы инвестор пайда болды. Дәлірек айтқанда, сондай үміт болды.
2025 жылдың жазында қалалық әкімдік «АЖ»-ға №1, 3, 5, 7 және 9 үйлердің реновация бағдарламасына енгізілгенін хабарлады.
Ол кездегі қала әкімінің орынбасары Талғат Махуов түсіндіргендей: бағдарлама тұрғындарды сүруді және көшіруді көздейді, бірақ жеке инвесторлардың қатысуымен жүзеге асырылады. Оның айтуынша, әкімдік әлеуетті құрылыс салушылармен келіссөз жүргізген.
Сол уақытта Атырауда 93 апатты үй бар еді.
Алтай көшесіндегі жағдай аясында дәл осы кезеңде қаланың басқа аудандарында ескі екі қабатты үйлерді нақты демонтаждау жұмыстары жүріп жатқаны ерекше назар аудартты. 2025 жылдың жазында тұрғындары алдын ала көшірілген бірнеше мекенжай бойынша сегіз ғимарат сүрілді.
Ал Алтай көшесіне арнайы техника сол күйі келген болған жоқ.
Инвестор жоқ, мерзімі белгісіз
2026 жылдың қыркүйегінде «Ақ Жайық» бір жыл ішінде не өзгергенін анықтау үшін қалалық әкімдікке қайтадан сауал жолдады.
Қалалық ТҮКШ және тұрғын үй инспекциясы бөлімінің басшысы Ж. Қамзаев қол қойған жауабы іс жүзінде белгілі ештеңе жоқ екенін растады.
Алтай көшесіндегі 1950 жылы салынған №1 үй апатты және тозығы жеткен көппәтерлі үйлер тізімінде тұр. «Зональный центр Атыраустройэксперт» ЖШС-нің 2003 жылғы 3 шілдедегі қорытындысы бұған негіз болып табылады. Сол кездің өзінде мамандар ғимараттың тозығы жеткенін және шатырын ауыстырып, фасадын әрлеу арқылы толық күрделі жөндеу жүргізіп, қалпына келтіру қажет екенін анықтаған.
Яғни, бүгінде әкімдік сүйеніп отырған құжат осыдан 23 жыл бұрын жасалған.
Тұрғындардың қашан көшірілетінін билік тағы да хабарламады.
«Көшіру мәселесі қала аумағында жаңа тұрғын үйлердің салынуына қарай қарастырылады», — делінген жауапта.
Екінші ықтимал жол да бар — жеке құрылыс салушылар. Дегенмен, өткен жылғы келіссөздер әлі нәтиже берген жоқ.
ТҮКШ бөлімінің мәліметінше, бүгінгі күні жеке инвесторлардан ұсыныс түскен жоқ.
Жоспар ерекше өзгеріске ұшырады. 2014 жылы үйлер сүрудің нақты мерзімі көрсетілген бекітілген бағдарламада тұрды. 2025 жылы олардың тағдыры реновация бағдарламасымен және инвестор іздеумен байланыстырылды. 2026 жылы инвестор бұрынғысынша жоқ, ал билік тағы да пәтерлердің «салынуына қарай» көшіру туралы айтып отыр.
Ал сүру мәселесін де әлі шешу керек
Ресми жауапта тағы бір назар аударарлық тұжырым бар.
Пәтер иелеріне не тиесілі туралы сұраққа жауап бере отырып, шенеуніктер: «көрсетілген үйді сүру туралы оң шешім қабылданған жағдайда» жер учаскесі мемлекеттік қажеттілік үшін иеліктен шығарылады деп хабарлады.
Яғни, №1 үй 2014 жылға арналған сүру жоспарына енгізілгеннен кейін он екі жыл өткен соң, қазіргі жауапта қайтадан тек болашақ қарастырылуы мүмкін шешім туралы сөз болып отыр.
Егер ол шешім қабылданатын болса, «Тұрғын үй қатынастары туралы» Заңға сәйкес, меншік иелеріне таңдау бойынша жайлы тұрғын үй немесе пәтердің нарықтық құны мөлшерінде өтемақы берілуі тиіс.
№1 үйде сегіз пәтер бар, барлығы да жекеменшік. Билік өкілдерінің айтуынша, тұрғындарды көшіру үшін жаңадан пайдалануға берілетін пәтерлер қарастырылуы мүмкін. Ал егер инвестор табылса, бұл мәселе жеке құрылыс салушының есебінен шешіледі.
Соңғы рет қашан тексерілді?
Редакция үйдің техникалық жағдайына қайта тексеру жүргізілді ме деп бөлек сұрады.
Бұл сұраққа тікелей жауап болған жоқ.
ТҮКШ бөлімі мұндай тексеруді аттестатталған маман немесе аккредиттелген ұйым орындауы тиіс екенін ғана түсіндірді.
№1 үй 2003 жылғы қорытындыдан кейін қашан тексерілгені, мүлдем тексерілді ме және оның қазіргі техникалық жағдайы қандай екені жауаптан түсініксіз.
Бұл арада тұрғындар ғимараттың жаңа зақымданулары туралы хабарлауды жалғастыруда, сондықтан қайта тексеру туралы сұрақ енді формалды болып көрінбейді.
Бұл ретте сөз тек №1 үй туралы болып отырған жоқ. Ресми тізімде бұрынғысынша Алтай көшесіндегі барлық бес екі қабатты үй — №1, 3, 5, 7 және 9 тұр.
Он екі жыл бұрын олар үшін сүру кестесі бар еді. Бүгінде кестенің орнына екі ғана нұсқа бар: жаңа бюджеттік пәтерлерді ұсыну немесе әзірге жоқ инвесторды күту.
Әзірге Алтай көшесіндегі үйлер өздерін сүру туралы бағдарламалардан да ұзаққа шыдайтын болып шықты.
Анастасия ШЕРСТЯНКИНА
Сурет "АЖ" архивінен