В Атырау +30 
2026 жылдың алғашқы үш айында Атырау облысы сифилистің бастапқы аурушаңдығы бойынша елде ең жоғары өсім көрсеткен өңір болды.
Ranking.kz дерегін ҚР Денсаулық сақтау министрлігіне сүйене отырып жариялады.
Ел бойынша орташа өсім небәрі 3,9% болып, әр 100 мың адамға шаққанда 9,4 жағдай тіркелді. Ал Атырауда көрсеткіш бес есеге жуық артқан. Оған ең жақын көрсеткіш Қызылорда облысында – 4,5 есе. Шымкентте өсім 72,5% болды. Кейбір аймақтарда керісінше төмендеу байқалды: Қарағанды облысында – 33,7%, Шығыс Қазақстанда – 27,3%, Жетісу облысында – 27,1%.
Атыраудағы мұндай секіріс ерекше көзге түседі, себебі соңғы жылдары Қазақстанда сифилис азайып келе жатқан еді. 2021–2025 жылдар аралығында алғаш рет тіркелген жағдайлар саны 29,5%-ға қысқарған. Өткен жылы шамамен 1,7 мың жағдай тіркелген.
Дегенмен, медициналық статистиканың өзіндік ерекшеліктері бар: адамдарды белсенді тексерген сайын көбірек инфекция анықталады. Сондықтан тіркелген жағдайлардың көбеюі жұқтыру саны дәл сонша есеге артты дегенді білдірмейді. Керісінше, кейбір науқастар ресми есепке мүлде кірмей қалуы мүмкін. Сарапшылардың айтуынша, соңғы кезде пациенттер жеке клиникаларға жиі жүгінеді, ал ол жерден жыныстық жолмен берілетін инфекциялар туралы деректер толық көлемде мемлекеттік базаға түспейді.
Неліктен дәл Атырау облысында көрсеткіш осылайша күрт өзгергені әзірге ашық сұрақ күйінде тұр.
Мысалы, сифилистің таралуын синтетикалық есірткілермен байланыстыратын теория бар. Метамфетаминнің өзі инфекцияны тудырмайды, бірақ оны қолдану қауіпті жыныстық мінез-құлықпен — жиі серіктес ауыстырумен және қорғаныссыз қатынаспен қатар жүруі мүмкін.
Мұндай байланыс АҚШ-та зерттелген. Ауруларды бақылау және алдын алу орталығы (CDC) 2013–2017 жылдардағы деректерді талдағанда, сифилиспен ауырған әйелдер арасында метамфетамин қолданғандар үлесі 6,2%-дан 16,6%-ға, гетеросексуалды ерлер арасында 5%-дан 13,3%-ға өскенін анықтаған. Инъекциялық есірткіні қолдану да екі еседен астам артқан. CDC бұл құбылысты «қабаттасқан эпидемиялар» деп атаған.
Әрине, АҚШ-тағы жағдайды Атырауға тікелей көшіру мүмкін емес. Бірақ жергілікті статистикадағы бес есеге жуық секіріс бұл нұсқаны да назарға алуға тұрарлық екенін көрсетеді — белсенді тексерулер мен есеп жүргізу ерекшеліктерімен қатар.
Айнұр САПАРОВА