В Атырау +29.1 
Атырауда алғашқы совдепшілер үйі ретінде танымал болған сәулет ескерткіші мемлекет меншігіне қайтарылғанымен, оның болашақтағы тағдыры әлі де белгісіз болып отыр.
Соңғы бірнеше жылда бұл көне ғимарат «НефтеСтройСервис» компаниясымен тікелей немесе жанама байланысы бар сенімгерлік басқаруда екі рет болған еді. Көпес үйінің уақытша иелері оны қалпына келтіріп, музей ашуды жоспарлаған, бірақ бұл жоспар белгісіз себептермен жүзеге аспай қалды. Еске сала кетейік, бұл ғимарат бірнеше онжылдық бойы қараусыз тұр әрі жергілікті маңызы бар сәулет және қала құрылысы ескерткіші мәртебесіне ие.
Жақында «АЖ» тілшісі совдепшілер үйінің тағдыры туралы қалалық әкімдіктен кезекті рет сұрап білген еді. Әкімдіктегілер бұған дейін жасалған 10 жылдық сенімгерлік басқару шарты өткен жылдың қыркүйек айында сот арқылы бұзылғанын хабарлады. Бұған сенімгерлік басқарушының ғимаратты қалпына келтіру бойынша міндеттемелерді орындамауы себеп болған, соттан кейін нысан қайтадан мемлекет меншігіне өтті.
Сондай-ақ қала әкімдігі совдепшілер үйін әзірге сүру жоспарда жоқ деп сендірді. Әрине, бұл түсінікті де, өйткені бұзу үшін алдымен оны тексеріп, апатты деп әрі қалпына келтіруге келмейді деп танып, осы негізде ескерткіш мәртебесінен айыру керек, ал содан кейін барып батыл түрде сүріп тастауға болады.
Ал ғимаратты бюджет қаражаты есебінен реставрациялау — бұл орындалуы қиын қиял сияқты болса да — тағы да мамандандырылған ұйымның тексеруінен және тиісті техникалық қорытындыны алғаннан кейін ғана мүмкін болады.
Ғимараттың техникалық жай-күйін бағалау үшін ақша бөлу мәселесін бюджеттік комиссияның қарауына шығаруға әкімдік уәде етіп отыр. Бірақ нақты қашан екені айтылған жоқ.
Қызықты бір жайт, Атырау облысы тарихи-мәдени мұраны зерттеу орталығының мәліметінше, өткен жылы бұл ғимаратқа семейлік «Pana Asia» ЖШС (қонақүй операторы, отельдер құрылысымен және туризм саласындағы жобалармен айналысады. – авт.) қызығушылық танытқан. Бұл компания да үйді сенімгерлік басқаруға алғысы келген. Мақсаты — реставрация жасап, кәсіпкерлік нысаны ретінде пайдалану.
«Дегенмен, бұл тек ұсыныс сипатында болды және бүгінгі таңда бұл мәселе бойынша ешқандай нақты шешім қабылданған жоқ», – делінген Орталықтың жауабында.
...Осылайша, ескі үй ұмыт қалған, жартылай қираған, ешкімге қажетсіз күйде тұр. Басқарушылар ауысып, уәделер айтылғанымен, ғимараттың қабырғалары шешім күтпей-ақ өз бетінше құлап жатыр. Ал маңдайшасындағы «ескерткіш мемлекет қорғауында» деген жазу өтірік белгі секілді — шындығында ешкім ештеңені қорғап отырған жоқ, керісінше, көз алдында бәрі быт-шыт болып жатқанына елеусіз қарап отыр.
Атыраудың тарихи бөлігінде ескерткіш мәртебесі бар бары-жоғы жеті көне ғимарат қана қалған. Тәуелсіздік жылдарында шенеуніктер Успен соборынан басқасының бірде-бірін реставрациялауға бір тиын да бөлген жоқ.
Лев ГУЗИКОВ
Сурет автордың архивінен