В Атырау -10 
Атыраудағы Құрманғазы атындағы Мәдениет сарайының қалпына келтіру жұмыстары жаңа дауға себеп болуы мүмкін.
Еске сала кетейік, Құрманғазы атындағы Мәдениет сарайын қалпына келтіру жұмыстары өткен жылдың маусымында басталған болатын. Шамамен бір миллиард теңге бөлінген жөндеу процесіне бірнеше мердігер тартылған: инженерлік желілерді жөндеуді «AGM Service» ЖШС жүргізсе, техникалық қадағалауды «Aspan Engineering Group», авторлық қадағалауды «Тоныкөк Құрылыс» ЖШС атқаруда.
Тікелей қалпына келтіру жұмыстарын «Жалынды құрылыс» ЖШС атқарып жатыр. Бұл бағыттағы техникалық қадағалауды «Novat Story» ЖШС жүргізуде. Ал авторлық бақылау міндеті «Қазреставрация» РМК-не жүктелген. Айта кетейік, дәл осы ұйым ғылыми-жобалық құжаттаманы да әзірлеген болатын.
Құрманғазы атындағы Мәдениет сарайы республикалық маңызы бар сәулет және қала құрылысы ескерткіші мәртебесіне ие. Соңғы рет бұл ғимаратқа толыққанды жөндеу жұмыстары ғасырдың басында жүргізілген. Ал шынайы қалпына келтіру шаралары бұған дейін бірде-бір рет жасалмаған.
Алғашқы күмәндер ғылыми-қалпына келтіру жұмыстарының сапасына қатысты туындады. Қала әкімдігі түрлі сылтаулармен қоғамдық бақылау тобының ғимаратты аралап, жауапты тұлғаларға сұрақ қоюына кедергі жасады. Тіпті аймақ басшысы Серік Шәпкеновтің атына жазылған ресми өтініш те жағдайды өзгертпеді: арыз қайтадан сол әкімдікке жолданып, нәтижесінде қанағаттандырылмай қалды.
Шын мәнінде, мәселенің түпкі себебі биліктің Мәдениет сарайындағы жағдайды көрсеткісі келмеуінде емес, қалпына келтіру жұмыстарының өзіндегі ретсіздікте жатыр. Жұмыстың барысымен жақсы таныс дереккөздің «АЖ» редакциясына хабарлауынша, кейбір жұмыстар ғылыми-жобалық құжаттамаға қайшы жүргізілуде, ал оның өзі де сапа тұрғысынан сын көтермейді. Сметада қарастырылған материалдардың орнына арзанырақ құрылыс өнімдері қолданылып жатыр.
Сонымен қатар, «Құрманғазы атындағы Мәдениет сарайы» МКҚК (тапсырыс беруші) мердігерлердің бірі – «AGM Service» ЖШС-не қарсы сотқа жүгінген. Жұмыстардың аяқталу мерзімі де айтарлықтай бұзылған: нысанды осы айда пайдалануға беру мүмкін емес.
Атырау қаласы әкімдігі «АЖ» редакциясының ресми сауалына берген жауабында ақпаратты толықтай дерлік растады. Көп жылға созылған әрі даулы Мәдениет сарайын қалпына келтіру эпопеясына байланысты бұл хат алмасуды дерлік сөзбе‑сөз жариялағанды қажет деп санадық.
– Неліктен ғимараттың қасбетін бояу кезінде сметаға енгізілген полимеризациялық негіздегі бояудың орнына акрил негізіндегі бояу қолданылды? Ол арзанырақ әрі сапалық сипаттамалары бойынша айтарлықтай төмен екені белгілі ғой.
- Мердігер «Жалынды құрылыс» ЖШС жобада қарастырылған ГОСТ 28013-98 стандартына сай полиминералды ұсақ түйіршікті пасталық құрамның орнына акрил негізіндегі «Радуга-34» декоративті бояуын қолданған. Себебі қажетті материал өндірісте де, сатылымда да болмаған. Бұл жөнінде мердігер жобаның авторына және техникалық қадағалауға келісім алу үшін ресми хат жолдаған. Алайда осы уақытқа дейін жобаның авторынан ресми мақұлдау жауабы түспеген.
– Неліктен еденді бұзу жұмыстары орындалмады? Оның орнына қандай жұмыстар атқарылды?
– Еден толық бұзылған жоқ, себебі бұзу басталған кезде ғылыми‑жобалық құжаттамада көрсетілген аралық қабат плиталарының іс жүзінде жоқ екені анықталды. Бұл туралы жобаның авторына құжаттаманы түзету үшін ресми түрде хабарланды.
– Ішкі қабырғалар бойынша ғылыми‑жобалық құжаттамада бастапқыда қандай жұмыстар қарастырылған еді? Оның орнына қандай жұмыстар атқарылды немесе атқарылуы жоспарлануда?
– Қабырғаларға қатысты бастапқыда сылақ қабатын кірпіш негізіне дейін қашау көзделген болатын. Алайда бөлмеаралық қабырғалардың кірпіштен емес, әк ерітіндісімен сыланған ағаш‑қалқанды қаңқадан жасалғаны анықталды. Сондықтан сылақты қашау мүмкін болмады, себебі қабырғалар қирап қалуы ықтимал еді. Осыдан кейін ағаш‑қалқан пішінді қабырғаларды гипсокартон тақталарымен қаптау туралы шешім қабылданды.
– Едендегі өрнекті элементтер, төбедегі сәндік бөлшектер мен қабырғалардағы сәндік сылаққа не болды?
– Қазіргі уақытта олардың барлығын қалпына келтіру жұмыстары жасалуда.
– Түпнұсқа люстраларды қалпына келтіру жұмыстары қалай жүргізілді? Бұл мақсатта оларды төбеден алып тастай ма? Егер алмайтын болса, оның себебі неде?
– Люстраларды қалпына келтіру жұмыстары әлі аяқталған жоқ. Көрермендер залы мен фойедегі люстралар төбеден алынбайды, тек жарамсыз болып қалған плафондар қалпына келтіріледі. Осыған байланысты мердігер Алматы облысындағы шыны үрлеу зауытымен келіссөздер жүргізіп жатыр. Егер аталған зауыт бұл жұмысты атқарудан бас тартса, мердігерге елден тыс жерден басқа мамандарды іздеуге тура келеді.
– Дайындалған ғылыми‑жобалық құжаттама (ҒЖҚ) нақты жұмыстарға қаншалықты сәйкес келеді? Қалпына келтіру барысында ҒЖҚ‑ны қайта қарауға тура келді ме?
– Қалпына келтіру жұмыстары барысында ҒЖҚ‑да кемшіліктер анықталды, бұл туралы «Құрманғазы атындағы Мәдениет сарайы» МКҚК басшылығы жоба авторына дер кезінде хабарлады. Қазіргі уақытта жоба авторы тапсырыс берушімен бірге есептеулер жүргізіп, ҒЖҚ‑дан алып тасталатын және қосымша енгізілетін жұмыстардың тізімін анықтап жатыр.
– «Құрманғазы атындағы Мәдениет сарайы» МКҚК не себепті «AGM Service» ЖШС‑не қарсы сотқа жүгінді?
– «AGM Service» ЖШС барлық жұмыстарды биылғы 26 наурызға дейін аяқтауы тиіс болатын. Осыған байланысты ҚР заңдарына сәйкес мердігерге қолданыстағы келісімшартты бұзу туралы хабарлама жіберілді және сотқа талап арыз беру туралы шешім қабылданды.
(Талап арыздағы талаптар: «AGM Service» компаниясын мемлекеттік сатып алулардың жосықсыз қатысушысы деп тану және жауапкерден талапкердің пайдасына айыппұл өндіріп алу – Авт.).
– Бүгінде құрастырылған «Жұмыстарды енгізу/шығару хаттамаларына» қанша жұмыс түрі енгізілген? Бұл реставрацияның құнына қалай әсер етті? Айырмашылық сомасы бюджетке қайтарыла ма?
– Бұл мәселе әлі де әзірлеу кезеңінде тұр. Қазіргі уақытта сомалардағы айырмашылық пен олардың бюджетке қайтарылуы жөнінде нақты жауап беру мүмкін емес. Барлығы Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес қарастырылатын болады.
– Бүгінгі күнге дейін қандай сомаға орындалған жұмыстардың актілері (ОЖА) қол қойылды? Актілерге сәйкес нақты қандай жұмыстар атқарылды?
– Қалпына келтіру жұмыстары бойынша «Жалынды құрылыс» ЖШС‑не келісімшартта қарастырылған жалпы 609,5 млн теңгенің ішінен 60,9 млн теңге төленді.
Инженерлік желілер бойынша «AGM Service» ЖШС‑не 172 млн теңгенің ішінен 17,7 млн теңге төленді.
– Нысанды пайдалануға беру мерзімі не себепті кешіктірілді? Жаңа мерзім қандай?
– Жұмыстар осы жылдың 24 сәуірінде аяқталуы тиіс еді. Алайда ғылыми‑жобалық құжаттамада көптеген қателіктердің анықталуы және реставрациялық жұмыстардың түрлеріне түзетулер енгізілуіне байланысты олардың барысы баяулап қалды.
Жауапқа Атырау қаласы әкімінің орынбасары Мейіржан Мұқасов қол қойған.
Редакция дереккөзінің айтуынша, жұмыстар қазір шамамен 60 пайызға орындалған. Алайда реставрациядағы (оны шынымен реставрация деуге бола ма деген күмән бар) жағдайды ескерсек, жаңартылған Мәдениет сарайы қашан ашылатынын және ол қала тұрғындарына қандай күйде ұсынылатынын айту қиын.
«АЖ» тілшісімен әңгімеде дереккөз тапсырыс беруші тараптағы өкілдерге тіпті жанашырлық білдірді: олардың басым бөлігі – мәдени шараларды ұйымдастыруға маманданған шығармашылық адамдар, бірақ құрылыс пен кәсіби құқықтық сүйемелдеу саласында білімі жоқ. Сондықтан оларды оңай алдап, адастыруға болады деген пікір білдірілді.
Ғылыми‑жобалық құжаттама сапасының төмендігі, жұмыстарды арзандату, қаржылық ашықтықтың болмауы – мұның бәрі бюджет қаражатының тиімсіз игерілу қаупін туғызады. Ал саяси‑әкімшілік фактор ретінде жұртшылықты қатыстырмау және «шағымды бір-біріне сілтеп жіберу» тәжірибесі – мәселені шешудің орнына оны сыртқа шығармауға тырысудың айқын белгісі.
Кеш болмай тұрғанда, бұл хикаяға прокуратураның тағы да араласатын кезі келген жоқ па екен?...
Лев ГУЗИКОВ
Суретті түсірген автор