Шәпкеновтің төрт жылы: Атырау қалай өзгерді?

2022 жылдың 7 сәуірінде Серік Шәпкенов Атырау облысының әкімі болып тағайындалды. Ол билікке елдегі «Қаңтар оқиғасынан» кейін, халықтың жаңа басшылықтан үміті зор кезде келді. Осы уақыт ішінде өңірде не өзгерді? «АЖ» материалына шолу жасап көрейік.

Үлкен үмітпен басталған кезең

Сол кезде жаңа тағайындауға бірнеше үміткер қарастырылған. Олардың қатарында Мәжіліс депутаты Дүйсенбай Тұрғанов пен Премьер‑Министрдің орынбасары Ералы Тоғжанов болған. Алайда соңғы шешім Шапкеновке тоқтады. Ол кезде Шапкенов Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі қызметін атқарып жүрген еді.

Бұл тағайындауды қоғам әртүрлі қабылдады. Халықтың пікірі екіге жарылды: бірі «өз адамымыз келді, мәселені іштен біледі» деп қуанса, екіншілері «жүйе өзгермейді» деп күмәнмен қарады. Дегенмен, күткен үміт шынымен жоғары еді.

Шәпкенов жұмысын кадрлық төңкеріссіз бастады. Бұрынғы басшылардың көбі орнында қалды. Бұл жүйенің тұрақтылығын сақтағанымен, кейіннен халық арасында «неге жаңа шешімдер жоқ?» деген сұрақтар туғыза бастады.

Бір жағынан, кадрлық тұрақтылық жүйенің басқарылуын сақтауға мүмкіндік берді. Бірақ уақыт өте келе дәл осы тұрақтылық сұрақтар туғыза бастады. Кейбір орынбасарлар мен басқарма басшыларынан нақты шешім күткен халық жауап ала алмағандықтан, наразылық біртіндеп жиналды.

Мысал ретінде әкім орынбасары Марат Мурзиевтің жағдайын айтуға болады: ол өз қызметінде қалды, тіпті оның қарамағындағы спорт басқармасының бұрынғы басшысына қатысты сот үкімі күшіне енгеннен кейін де орынбасарлық лауазымын сақтап қалды.

«Қаңтардағы қарлы күндер»

Шәпкеновтың Атырау облысына тағайындалуы 2022 жылғы қаңтар оқиғаларынан кейінгі кезеңге тұспа‑тұс келді. Сол кезде билік ел бойынша қоғаммен жаңа диалог орнату қажеттігін мәлімдеген еді.

Атырауда бұл диалог белгілі бір деңгейде басталғанымен, көптеген тұрғындар әлі де билік пен халық арасында алшақтық бар екенін айтады. Әлеуметтік желілерде қаладағы иіс, шаңды дауылдар мен ауа сапасына қатысты шағымдар жиі талқыланады. Халықтың айтуынша, мұндай сигналдарға жауап кешігіп жетеді немесе мүлде нақты түсініктеме берілмейді.

Халықтың дауысы күшейді

Соңғы жылдары ең үлкен өзгеріс – адамдардың белсендірек болуы. Бұрын билік жауап бермейтін сұрақтарды қазір жиі қояды. Енді олар үнсіз қалмайды, күтпейді: жазады, видео түсіреді, талап етеді. Күн тәртібі бұрынғыдай кабинетте емес, әлеуметтік желідегі пікірлерден, аулалардағы әңгімелерден туындай бастады.

Инвестициялар мен күнделікті өмір

Әкім тепе‑теңдікті сақтауға тырысады: ол үнемі аудандарға барып, тұрғындармен кездеседі, тапсырмалар береді, инвесторлармен жобаларды талқылайды. Аймақ шетелдік серіктестермен белсенді жұмыс істеп, жаңа инвестиция тартуға ұмтылуда.

Бірақ жергілікті деңгейде көрініс басқаша: жолдар ойылған, инфрақұрылымның көп бөлігі ескірген. Парадокс мынада — аймаққа миллиардтаған қаржы келіп жатыр, бірақ үй ішінде жарық өшіп қалатын жағдайлар әлі де кездеседі.

Билік соңғы жылдардағы нақты көрсеткіштерді де атап өтеді. Үш жыл ішінде облыста 117 әлеуметтік нысан салынды: мектептер, медицина мекемелері, мәдениет үйлері және басқа да ғимараттар. Атырауда алғашқы BINOM мектептері ашылды — бұл ұлттық «Қолайлы мектеп» жобасы іске қосылмай тұрып жүзеге асқан.

Ресми деректерге сүйенсек, соңғы төрт жылда оқушы орындарының тапшылығы шамамен 25 мыңнан 11 мыңға дейін қысқарды. Денсаулық сақтау жүйесінде де кадр жетіспеушілігі азайды: дәрігерлердің тапшылығы 240 маманнан 90‑ға дейін төмендеді. Алғаш рет Нұрсая мен Өркен ықшамаудандарында ірі емханалар салынды.

Экология — ең үлкен түйткіл

Аймақтағы ең өткір тақырыптардың бірі – экологиялық жағдай.

Каспий теңізі деңгейінің төмендеуі, шаңды дауылдар мен қаладағы тұрақты иістерге қатысты шағымдар қоғамда үздіксіз қысым тудырып отыр. Әкімдік бірнеше рет иістің көзін анықтауды және экологиялық бақылауды күшейтуді тапсырғанымен, көптеген тұрғындар мәселе әлі шешілмегенін айтады.

Қаладағы иістің қайдан шығатыны туралы талқылаулар бірнеше жылдан бері жалғасып келеді, бірақ нақты әрі соңғы жауап әлі жоқ.

Дағдарыстар – сынақ сәті

Кейбір жағдайларда билік сенімдірек әрекет етті. Мысалы, Жылыой ауданындағы су тасқыны кезінде облыс әкімі тұрақты түрде оқиға орнына барып, жұмыстарды бақылап, қызметтердің әрекетін үйлестірді.

Зардап шеккен елді мекендерді салыстырмалы түрде қысқа уақыт ішінде ретке келтіру мүмкін болды.

Теңіз жобасы – аймаққа сынақ

Аймақ үшін бөлек сынақ – Теңіз кен орнының келешек кеңейту жобасының аяқталуы болды. Құрылыс кезеңі біткеннен кейін жұмыспен қамтылғандардың саны шамамен 60 мың адамға қысқарды, олардың 40 пайызы – Атырау облысының тұрғындары. Билік өкілдерінің айтуынша, жұмыс күшін қайта бөлу біртіндеп жүргізіліп, бұл жағдай жұмыссыздықтың күрт өсуіне немесе әлеуметтік наразылықтарға алып келмеді.

...Төрт жыл ішінде Атырау қала ретінде қатты өзгермеген шығар, бірақ халықтың көңіл-күйі өзгерді. 

Тұрғындар енді жай ғана жауап емес, нақты іс пен сапалы өзгерісті талап етеді.

Редакция ақпараты