
Таяу Шығыстағы геосаяси ахуалдың ушығуы жаһандық нарықтарға әсер етіп, оның салдары Қазақстан экономикасына да жетуі ықтимал. Сарапшылардың айтуынша, баға өсімі бірден емес, бірнеше айдан кейін айқын сезіле бастайды, деп жазады zakon.kz.
Баға бірден емес, уақыт өте өседі
Алғашқы кезеңде нарықта бұрын жасалған келісімшарттар сақталып, жеткізілімдер сол шарттармен жалғасады. Алайда 3–6 ай ішінде жаңа келісімдерге қымбат логистика, энергия және шикізат шығындары қосылып, соның әсерінен тауар бағасы көтеріледі. Бұл үрдіс ең алдымен әуе тасымалына әсер етіп, билет құны бірден қымбаттауы мүмкін.
Сонымен қатар теңіз тасымалы да қымбаттап жатыр. Кеме отыны бағасының күрт өсуі логистикалық шығындарды арттырып, әлемдік саудаға тікелей ықпал етуде.
Негізгі тәуекел – Ормуз бұғазы
Аймақтағы ең осал нүктелердің бірі – Ормуз бұғазы. Бұл бағыт арқылы әлемдік мұнай мен сұйытылған газдың шамамен 20%-ы өтеді. Сондай-ақ контейнерлік тасымал, химиялық өнімдер және басқа да жүктердің жеткізілімі осы аймаққа тәуелді.
Аймақта алюминий өндірісі де жоғары деңгейде – жылына 5,5–6,5 млн тонна. Бұдан бөлек, мұнай-химия өнімдері мен тыңайтқыштардың ірі бөлігі де осы өңірден экспортталады.
Тыңайтқыш пен шикізат қымбаттауда
Тыңайтқыш өндірісі газға тәуелді, ал газ оның өзіндік құнының негізгі бөлігін құрайды. Қазірдің өзінде тыңайтқыш бағасы шамамен 40%-ға өскен. Бұл алдағы уақытта ауыл шаруашылығы өнімдерінің қымбаттауына әкелуі мүмкін.
Сонымен қатар гелий, полимерлер және химиялық материалдардың бағасы өсуде. Бұл өз кезегінде электроника, құрылыс, қаптама және жеңіл өнеркәсіп салаларына әсер етеді.
Қазақстанға “сырттан келген” инфляция әсер етеді
Қазақстан экономикасы импортқа тәуелді болғандықтан, жаһандық қымбатшылық ел ішіндегі бағаларға да ықпал етеді. Әсіресе Қытай арқылы келетін тауарлар қымбаттауы мүмкін, себебі бұл елдің өндірісі энергия ресурстарына тәуелді.
Инфляцияның өсуі несие мөлшерлемелерінің қымбаттауына да әкеліп, бизнес пен халыққа қосымша салмақ түсіреді.
Қандай тауарлар қымбаттайды
Алдағы айларда Қазақстанда ең алдымен азық-түлік бағасы өсуі ықтимал. Тыңайтқыш пен жанармайдың қымбаттауы ауыл шаруашылығы шығындарын арттырып, нан, ұн, көкөніс, ет және сүт өнімдеріне әсер етеді.
Сондай-ақ импорттық тауарлар – тұрмыстық техника, электроника, киім-кешек және күнделікті тұтынатын өнімдер де қымбаттайды. Полимерлер бағасының өсуі қаптама құнын арттырып, бұл барлық дерлік тауар бағасына ықпал етеді.
Бұдан бөлек, құрылыс материалдары мен жөндеу жұмыстарының құны да өсуі мүмкін. Жалпы, сарапшылардың пікірінше, жағдай тұрақталған күннің өзінде бағаның төмендеуі бірден болмайды, өйткені жаңа шығындар жеткізу тізбегіне енгізіліп қойған.
В Атырау -10