В Атырау -10 
Олардың басым бөлігі — отбасылық мәселелері жылдар бойы қордаланып, соңы ата-ана құқығын шектеу немесе айыру туралы сот шешімімен аяқталған жасөспірімдер.
Қамқорлық және қорғаншылық органының функцияларын атқаратын қалалық білім бөлімінің мәліметінше, 2025 жылы 37 ата-анаға қатысты ата-ана құқықтарын шектеу туралы мәселе қаралды. 2026 жылы комиссия сотқа жеті талап арыз жіберді. Оның ішінде үш арыз бойынша сот ата-аналардың диспансерлік есепте тұрмағанын, қылмыстық жауапкершілікке тартылмағанын және басқа да әлеуметтік жағдайларды ескере отырып, құқықтарды шектеу үшін негіз жоқ деп көрсетіп, бас тартты. Бір талап арыз қанағаттандырылды. Сот ананы ұзақ уақыт бойы елден тыс жерде болғаны және баланы қараусыз қалдырғаны үшін құқығын шектеді.
Тағы үш іс сотта әлі қаралып жатыр.
Тексеру барысында мамандар қолайсыздықтың қайталанатын себептерін тіркейді. Әдетте балалар қараусыз қалады, мектепке жүйелі түрде бармайды, ата-анасы алкогольді асыра пайдаланады, отбасында тұрмыстық зорлық-зомбылық деректері орын алады. Жиі кездесетін жағдайлар — тұрақты табыс пен тұрғын үйдің болмауы, антисанитариялық жағдайда тұру. Мұндай жағдайлар біртіндеп қалыптасады және әлеуметтік қызмет мамандары үшін бұл күтпеген тосын жағдай емес.
Ресми мәлімет бойынша тоғыз әке және 22 ана ата-ана құқығынан айырылған немесе шектелген. 41 бала ата-анасының қамқорлығынсыз қалды. Олардың төртеуі әлі үш жасқа толмаған, алтауы төрттен жеті жасқа дейінгі аралықта, 31 бала жетіден он жеті жасқа дейінгі жасөспірімдер.
Көпшілігін жасөспірімдердің құрайтыны отбасылардағы қауіпті белгілер ұзақ уақыт бойы назардан тыс қалып қоятынын көрсетеді. Іс сотқа жеткенде көбіне жағдайдың алдын алуға мүмкіндігі қалмайды. Заңда ата-ана міндеттерін орындамағаны үшін әкімшілік және қылмыстық жауапкершілік көзделген, алайда құқықты шектеу немесе одан айыру туралы шешімдер тек баланың мүддесін ескере отырып сот арқылы қабылданады.
Мәселе сотта емес. Сот нәтижені ғана тіркейді. Басты мәселе осы отбасылардың қай кезеңде туындаған мәселені көрмей, естімей және қолдау болмағанында. Себебі, алдын алу шаралары нәтиже бермегеннен кейін, комиссия сотқа талап арыз дайындайды. "Ата-ана құқығын шектеу" тұжырымдамасының артында қашан да бір күні жалғыз қалған бала тұрады.
Айнұр САПАРОВА