​Қазақстан неліктен мұнай өндірісін уақытша тоқтата алмайды?

ОПЕК+ альянсында мұнай өндіру көлемін тұрақты түрде арттыруға шын мәнінде қабілетті елдер саны шектеулі. Бұл туралы Energy Analytics телеграм-арнасы хабарлады.

Бүгінде ОПЕК+ құрылымы сырттай көрінгеннен әлдеқайда шоғырланған. Мұнай өндірудің өсуі бірнеше негізгі ойыншыларға тәуелді, ал көпшілік елдер елеулі шектеулерге тап болып отыр.

Альянстағы басты рөлді Сауд Арабиясы атқарады. Сарапшылар оны жалғыз толыққанды swing-producer деп атайды. Оның өндіріс көлемі геологиялық мүмкіндіктерге емес, ең алдымен саяси шешімдерге байланысты. Бұл Эр-Риядты бүкіл ОПЕК+ жүйесінің негізгі икемділік көзіне айналдырады.

Өндірісті арттыра алатын елдердің қатарында Біріккен Араб Әмірліктері де бар. ОАЭ өндірістік қуаттарды кеңейтуге инвестиция салуды жалғастырып келеді, алайда мұнай өндірудің өсуі біртіндеп жүреді және альянс ішінде қатаң келісіммен жүзеге асады.

Сарапшылар Қазақстанды бөлек атап өтеді. Мұнда өндіріс өсімі құрылымдық сипатқа ие және ұзақ мерзімді жобалар — Теңіз FGP, Қашаған, Қарашығанақ арқылы қамтамасыз етіледі. Бұл жобаларды тез арада тоқтату мүмкін емес, өйткені ол экономикаға айтарлықтай зиян келтіреді. Сондықтан Қазақстанның ОПЕК+ квоталарына қатысты жиі келіспеушіліктері осы себеппен түсіндіріледі.

Көптеген қатысушы елдер өндірісті арттыру мүмкіндіктерінде шектеулі. Ресей санкциялармен, инфрақұрылымдық қиындықтармен және капиталға қолжетімділік мәселелерімен бетпе-бет. Ирак — тозған инфрақұрылым мен саяси тәуекелдерге байланысты. Иранды шектеп тұрған — санкциялар, ал ресурстық база жеткілікті.

Сарапшылар Кувейт пен Алжирде кен орындарының «жетілуіне» байланысты өсім әлеуеті шектеулі екенін, ал Нигерияда апаттылық пен созылмалы инвестиция тапшылығы барын айтады. Сонымен қатар, Ангола 2023 жылдың соңында ОПЕК құрамынан шыққан.

Жалпы алғанда, сарапшылардың пікірінше, бүгінде ОПЕК+ — бұл өндірісті арттыру альянсы емес, керісінше нарықты тұрақтандыру, шектеулерді басқару және өтемақы тетігі. Әлемдік ұсыныстың тұрақты немесе өсетінін күткенмен, баррель қосуға шын мәнінде қабілетті елдер саны азайып келеді.