Атырау, 22 маусым 21:53
 ашықВ Атырау +26
$ 427.23
€ 508.19
₽ 5.85

Әкесі екі ұлымен майданға аттанды...

Сурет
2 549 просмотра
Отағасы 60 жаста. Федор Петрович үлкен ұлы – подполковникпен бірге. 1956, Мелекес қ.

Ұлы Отан соғысына қатысқан офицерлер туралы кезекті кітабым үшін мұрағатта жұмыс істеп отырғанда, әкесі екі ұлымен соғысқа аттанған отбасы туралы қызықты материалды кездестірдім. Ұлдары Гурьевте дүниеге келген, ол кезде біздің қаламыз осылай аталған еді. Бұл Бірінші дүниежүзілік соғыс, Азамат соғысы, Ұлы Отан соғысы және соғыстан кейінгі кезеңге ұласқан отбасылық хикая еді.

1896 жылы Мәскеу губерниясы Богородский уезі Латина деревнясында дүниеге келген отағасы Федор Петрович ПОЛНОВТАН бастау керек. 1914 жылы шілдеде ол Ресей империясының (Патша) армиясы қатарына шақырылды, Германиямен шайқасты, жараланып, Воронеждегі госпитальға емделуге жіберілді. Бірақ майданға оралмады, өйткені ол адал шайқасса да, ол бұл қанды қырғынды қабылдай алмады.

1916 жылдың мамырынан бастап ол Еділ бойында түрлі жерде жұмысшы болды, ал 1918 жылы қыркүйекте Саратов губерниясында 25-ші Жұмысшы-шаруа дивизиясына қосылды. Сәл кейін дивизияны Василий Иванович Чапаев басқарған еді. Ақ казактармен шайқаста ол Оралдан Гурьевке дейінгі дивизия құрамында болды. 1920 жылдың қаңтарында Гурьевке кіре берісте және қалада кескілескен шайқас болып, онда Полнов аяғынан жарақат алды. Қалалық ауруханада емделіп, сүйкімді жас медбике Лидаға ғашық болады. Емделіп шыққаннан кейін олар шаңырақ көтерді.

Федор қызмет еткен рота орын ауыстыруға дайындалып жатты, ал командир өз старшинасын тыныш гарнизонда отырмай, өзімен бірге әскерде қызмет етуді жалғастыруға көндірді. Бірақ Федор Гурьевте қызмет етуге қалды. Бір жылдан кейін Лидия екеуінде София атты қызы, ал 1923 жылы ұлдары Анатолий дүниеге келді. Содан кейін Полнов Жұмысшы-шаруа қызыл әскері қатарынан кетіп, қалалық өнеркәсіптік-тұрмыстық комбинатқа фотограф болып жұмысқа орналасты.

Әйелі екеуі тағы үш баланы дүниеге әкелді – Георгий (1925), Наталья (1927) және Евгений (1929). София мен Анатолий Куйбышев атындағы толық емес орта мектептің бастауыш сыныптарын оқыды. Бірақ климаттың қолайсыздығынан және дәрумендердің (көкөністер, жемістер) жетіспеушілігінен балалар жиі ауыратын. Сондықтан отбасы Ульяновск облысына көшуге шешім қабылдады (Мелекесс аудан орталығы, ол жерде Федор 1917 жылы жергілікті байдың қолында жұмыс істеді). Отағасы сол жерде фотограф жұмысын жалғастыра берді. Лидия Петровна балаларына қарап, үй шаруашылығымен айналысты. Осы кезде 41 жылдың 3 маусымында үлкен ұлы Анатолий 18-ге толып, Мелекес аудандық әскери комиссариатынан шақыру қағазын алып, 20 маусымда әскерге аттанды.

Ал екі күннен кейін Ұлы Отан соғысы басталды. 

Олар әлі Гурьевте еді. Сол жақта: Анатолий (5 жаста), Георгий (3 жаста), Софья (7 жаста). 1928, Гурьев қ.

БІРІНЕН СОҢ БІРІ МАЙДАНҒА АТТАНДЫ

1941 жылы 25 қыркүйекте - дәл 45 жасқа толған күні Федор Петрович Полнов майданға шақырту алды. Ал 14 қарашада неміс-фашист басқыншыларымен алғашқы шайқасын өткізді. Ол қалай шайқасу керектігін білетін. Ол сапер ротасының старшинасы ретінде Брянск, Воронеж, Сталинград және 1-Украина майдандарында шайқасты. Сол ұрыс алаңдарының бірінде танкке қарсы жойғыш дивизияның командирі (19 жасында), одан кейін аға лейтенант (1943), содан кейін артиллерия капитаны (1944) болған ұлы Анатолий де басқыншылармен дәл сондай ерлікпен шайқасты.

Көп ұзамай ұлы Георгийдің де майданға аттанатын уақыты келді. Бұған дейін ол мектепті тастап, өзі сияқты балалармен бірге окоп, танкке қарсы ор қазды, Железнодорожная Майна станциясының маңында қосымша темір жолдар салды. 43 жылдың 11 ақпанында 18 жасқа толуына екі ай қалған кезде шақырту келді. Георгий 3-Украина майданында миномет ротасының старшинасы ретінде шайқасты.

... Сұрапыл соғыста әкесі мен екі ұлы аман қалды. Үшеуі де елге оралды. Бірінші 1945 жылғы 20 шілдеде Федор Петрович келді. Кеудесінде «Жауынгерлік ерлігі үшін» медалі жарқырады. Тура бір айдан соң әскери медальдарды есептемегенде, 1-дәрежелі «Отан соғысы» және екі «Қызыл Жұлдыз» ордендерімен марапатталған гвардия капитаны Анатолий Полнов үйінің табалдырығын аттады. Ал Георгий кешікті, әскерден тек 1950 жылы келді: гвардия лейтенанты, «Ерлігі үшін» және «Жауынгерлік ерлігі үшін» медальдарының кавалері.

 

Анатолий Полнов демалысқа келді. Бірінші қатарда солдан оңға қарай: анасы Лидия Петровна, Анатолий, әкесі Федор Петрович; екінші қатарда Наталья мен Евгений. 1946, Мелекесс қ.

СОҒЫСТАН КЕЙІНГІ ТІРЛІК

Федор Петрович соғыстан кейін тағы 16 жыл, зейнетке шыққанша көше фотографы болып жұмыс істеді. 1965 жылы, Жеңіске 20 жыл толғанда дүниеден өтті. Ол 1967-де Георгий Мелекес қалалық партия комитетінің бірінші хатшысы болғанын, ал Анатолийдің 1970 жылы КСРО Қарулы Күштерінің генерал-майоры болғанын көре алмай кетті.

Соғыстан кейін Анатолий әскер қатарында қалды. Әскери офицер лайықты мансапқа ие болды: артиллерия дивизиясының командирі (1945-1948), мотоатқыштар полкі командирінің тыл қызметтері жөніндегі орынбасары (1948-1950), Тыл және жабдықтау әскери академиясының тыңдаушысы (1950-1955), мотоатқыштар дивизиясының артиллерия бастығы (1955-1961), Варшава келісімі ұйымының Біріккен Қарулы Күштері артиллерия штабы бастығының орынбасары (1961-1966), содан кейін бірінші орынбасары (1966-1971), Моңғолияда пәтерге орналасқан 39-жалпы әскери армияның артиллерия қолбасшысы (1971-1977) болды. Ретімен шен де алды: майор (1948), подполковник (1953), полковник (1959) және генерал-майор (1970). Бір қызығы, әскер қатарына шақырылған кезімде Улан-Батордағы 39-шы армия штабының арнайы бөлімінде бір жыл қызмет еткенімде, оны бірнеше рет көрген едім. Бірақ ол кезде оның Гурьевте дүниеге келген жерлесім екенін білмедім...

Анатолий Федорович Полнов 1988 жылы Мәскеуде қайтыс болып, Кунцево зиратында жерленген.

Бауырлар. Отырғандар: Наталья Федоровна, Софья Федоровна, тұрғандар: Георгий Федорович, Евгений Федорович, Анатолий Федорович. 1980,.Димитровград қ.

Георгий басқа жолды таңдады. 1950 жылы әскерден оралған соң бірден Мелекесс мұғалімдер институтының тарих факультетіне оқуға түседі. Оқуды бітірген соң лектор (1952-1958), қалалық партия комитетінің үгіт және насихат бөлімінің меңгерушісі (1958-1962), Саяси ағарту үйінің меңгерушісі (1962-1963), идеология жөніндегі қалалық комитеттің хатшысы (1963-1967), қалалық комитеттің бірінші хатшысы (1967-1985) болып жұмыс істеді.

Мелекесс қаласы ол кезде қарқынды дамыды (1972 жылы ол Димитровград деп өзгертілді): 1971 жылдан 1985 жылға дейін өнеркәсіптік өндіріс көлемі 8 есе өсті, 14 жыл қатарынан қала КСРО және РСФСР Министрлер Кеңесі, Бүкілодақтық кәсіподақтардың орталық кеңесі және Орталық Комсомол Комитетінің ауыспалы Қызыл Туларымен марапатталды. Георгий Федоровичтің бұған сіңірген еңбегі ескерусіз қалмады. Ол Қазан төңкерісі орденімен (1981), екі рет «Еңбек Қызыл Ту» орденімен (1976, 1986) марапатталды, КОКП-ның XXIV съезіне делегат болып сайланды (1971). 2010 жылы Димитровградта қайтыс болды.

... Міне, соғыс пен біздің Атырауға байланысты осындай хикая бар. Егер қазір А.Ф.Полнов білім алған Куйбышев атындағы мектептің бұрынғы ғимаратын алып жатқан «ҚазТрансГаз Аймақ» филиалының басшылығы сол жерде естелік бұрыш ұйымдастырса, ал Атырау қаласының мәслихаты кез-келген нөмірленген көшеге мемориалдық тақтамен генерал А.Ф.Полновтың есімін берсе, орынды болар еді.

Жұмабай ДОСПАНОВәскери тарихшы

11 мамыр, 17:53

Қате таптыңыз ба? Тінтуірмен белгілеп, Ctrl + Enter түймесін басыңыз.

Осы мақала тақырыбына қатысты ой-пікіріңізбен бөлісіп, бейнежазба жолдағыңыз келсе, WhatsApp +7 707 37 300 37 нөміріне және editors@azh.kz поштасына жібере аласыз.