​Израильде өлім жазасы туралы заң қабылданды: кім қалай жазаланады?

Израиль парламенті (Кнессет) террористік әрекеттер үшін өлім жазасын белгілейтін тарихи әрі аса даулы заңды қабылдады. Бұл шешім әлемдік құқық қорғаушылар мен Еуропа елдері тарапынан өткір сынға ұшырады, деп хабарлайды Би-би-си.

Заң жобасына соңғы оқылымда 62 депутат қолдап дауыс берсе, 48-і қарсы шықты. Бұл бастаманы премьер-министр Биньямин Нетаньяху мен елдегі оңшыл радикалды күштер белсенді қолдады.

Жаңа заң қалай жұмыс істейді?

Құжатқа сәйкес, әскери соттармен «террористік актілер» үшін сотталғандар дарға асу арқылы өлім жазасына кесіледі. Үкім 90 күн ішінде (180 күнге дейін кейінге қалдыру мүмкіндігімен) орындалуы тиіс. Маңызды деталь: заңда кешірім жасау құқығы қарастырылмаған.

Неліктен заң кемсітушілік (дискриминациялық) деп аталады?

Сыншылар бұл норманың іс жүзінде тек палестиналықтарға бағытталғанын айтады. Формальды түрде заң израильдіктерге де қолданылуы мүмкін болғанымен, тәжірибеде бұл екіталай: өлім жазасы тек «Израиль мемлекетінің өмір сүруін жоққа шығаруды» мақсат еткендерге ғана беріледі. Ал Израиль азаматтары үшін өлім жазасын өмір бойына бостандығынан айыру жазасына ауыстыру мүмкіндігі сақталған.

«Біз уәде бердік — оны орындадық! Біз тарихқа ендік», — деп дауыс беру қорытындысына Ұлттық қауіпсіздік министрі Итамар Бен-Гвир түсініктеме берді.

Әлемдік қауымдастықтың әрекеті:

• Еуропа: Германия, Франция, Италия және Ұлыбритания бұл заң Израильдің демократиялық принциптеріне нұқсан келтіретінін айтып, терең алаңдаушылық білдірді.

• БҰҰ және құқық қорғаушылар: Сарапшылар «терроризм» ұғымының тым бұлыңғыр екенін, бұл іс жүзінде терроризм емес әрекеттер үшін де өлім жазасын қолдануға әкелуі мүмкін екенін ескертеді.

• Оппозиция: «Демократтар» партиясының лидері Яир Голан бұл заңды қауіпсіздікті арттырмайтын, керісінше халықаралық санкцияларға әкеп соғуы мүмкін «лайк жинау» әрекеті деп атады.

Айта кетейік, Израиль тарихында өлім жазасы осыған дейін бар болғаны екі рет қана қолданылған. Ең танымал жағдай — 1962 жылы нацистік қылмыскер Адольф Эйхманның өлім жазасына кесілуі.

Қазіргі уақытта Израильдегі Азаматтық құқықтарды қорғау қауымдастығы Жоғарғы сотқа заңды конституциялық емес деп тану туралы петиция беріп үлгерді.