Еңбек нарығындағы теңсіздік: кімге көп төлейді, кімге аз?

2025 жылы Қазақстан еңбек нарығында жұмыс күші артық болды: ұсыныс сұраныстан шамамен 126 мың адамға көп шықты.

Enbek.kz электронды еңбек биржасының деректеріне сәйкес, жыл ішінде платформада шамамен 1,3 миллион бос жұмыс орны жарияланған, ал түйіндемелер саны 1,4 миллионға жеткен. Осылайша, жұмыс күшінің ұсынысы 125,8 мың адамға артық болды.

Барлық бос орындардың жартысына жуығы жұмысшы мамандықтарына тиесілі — 665,5 мың ұсыныс. Алайда бұл сегментте жұмыс іздеушілер саны одан да көп болып, 697,2 мың адамды құрады. Бұл жұмыс орындары үшін бәсекені күшейтті.

Негізгі кадр сұранысын әлеуметтік бағыттағы салалар қалыптастырды. Ең көп бос орын білім беру саласында (380,6 мың), денсаулық сақтау (117,4 мың), ауыл шаруашылығы (88,1 мың), өңдеу өнеркәсібі (84 мың), мемлекеттік басқару (81,2 мың) және құрылыс (64,8 мың) салаларында тіркелді.

Сонымен бірге ең көп сұранысқа ие мамандықтар бойынша ұсынылған жалақы төмен деңгейде қалды. Жыл бойы жұмыс берушілер көбіне медбике мен санитарларды, тәрбиешілерді және жүргізушілерді іздеді. Бұл лауазымдар бойынша жалақы айына негізінен 110–195 мың теңге аралығында болды. Ал жұмыс іздеушілердің күткен жалақысы бұдан жоғары еді. Салыстыру үшін, 2025 жылдың үшінші тоқсанында орташа айлық атаулы жалақы 429,3 мың теңгені құрады.

Ең жоғары жалақыларды жұмыс берушілер кен өндіру саласында және көлік секторында ұсынды — кейбір лауазымдар бойынша айлық 700–900 мың теңгеден басталды. Ал түйіндемелерде ең жоғары жалақы күткендер — ұшқыштар (орташа 1,9 миллион теңге), кен саласы қызметтерінің орынбасар бастықтары (1,2 миллион теңге) және кеме капитандары (шамамен 1,1 миллион теңге).

Еңбек нарығындағы жағдай өңірлерде біркелкі емес. Павлодар, Солтүстік Қазақстан, Ұлытау және Шығыс Қазақстан облыстарында бос орындар саны жұмыс іздеушілерден көп болды. Ал Қызылорда, Маңғыстау, Түркістан облыстарында және Шымкентте керісінше, жұмыс күші артық байқалды.