В Атырау +25.2 
Жақын арада Қасым-Жомарт Тоқаев Қазақстан халқына кезекті жыл сайынғы Жолдауын жариялап, ел дамуының жаңа басымдықтарын айқындайды. Осы маңызды оқиға қарсаңында Үкімет Мемлекет басшысының бір жыл бұрын берген тапсырмаларының орындалуы туралы салалық шолулар топтамасын ұсынды.
Алдыңғы «Жасанды интеллект дәуіріндегі Қазақстан: өзекті мәселелер және оны түбегейлі цифрлық өзгерістер арқылы шешу» атты Жолдау 2025 жылғы 8 қыркүйекте жарияланған еді. Онда Президент экономиканы әртараптандыруға, инвестиция тартуға, жасанды интеллектіні дамытуға, инфрақұрылымды жаңғыртуға және адами капиталдың сапасын арттыруға баса назар аударды.
Үкімет есептері өнеркәсіп, көлік, су шаруашылығы, ауыл шаруашылығы, білім беру, денсаулық сақтау, туризм және құқық қорғау жүйесін қамтиды. Жарияланған көрсеткіштердің бір бөлігі орындалған жұмыстарға қатысты болса, қалғаны іске асырылып жатқан немесе 2029–2030 жылдарға дейін жоспарланған жобаларды көрсетеді.
Инвестиция өңдеу саласына бағытталуда
Экономикалық саясаттың басты міндеттерінің бірі — капиталды тек тау-кен өндірісіне емес, қосылған құны жоғары өнім шығаруға бағыттау.
Kazakh Invest портфелінде жалпы құны 78,6 млрд доллар болатын 215 жоба бар. Олардың аясында 88 мыңнан астам жұмыс орнын ашу көзделген. Құны 32,2 млрд доллар болатын 93 жоба қазірдің өзінде іске асырылып жатыр, ал тағы 122 жоба 46,4 млрд долларға бағаланып, пысықталу сатысында тұр.
2021 жылдан бері мемлекет жалпы сомасы 17,8 трлн теңгеден асатын 66 инвестициялық келісім жасасты. 2025 жылы тікелей шетелдік инвестициялардың жалпы ағыны 20,5 млрд долларға жетіп, 14,4%-ға артты.
Үкімет инвестиция құрылымының өзгергенін атап өтті. 2019–2025 жылдары өңдеу өнеркәсібіне салынған қаражат үш есе, яғни 1 трлн теңгеден 3 трлн теңгеге дейін өсті. Сонымен қатар өндіруші секторға бағытталған инвестиция көлемі азайған. Бұл туралы инвестициялық саясат жөніндегі шолуда айтылған.
Өңдеу өнеркәсібі тау-кен секторынан озды
2026 жылғы қаңтар–шілде аралығында өңдеу өнеркәсібіндегі өндіріс көлемі 18,8 трлн теңгеге жетті. Бұл өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 9%-ға жоғары.
Өңдеу саласының жалпы өнеркәсіп өндірісіндегі үлесі 46,7%-ға дейін өсті. Тау-кен өнеркәсібінің үлесі 45,8% болды. Үкіметтің мәліметінше, өңдеу өнеркәсібі алғаш рет тұрақты түрде бірінші орынға шықты.
Жеті айда машина жасау кәсіпорындары 3,2 трлн теңгенің өнімін өндірді. Саладағы өсім 22%-ды құрады. Елде 96 мыңнан астам автомобиль шығарылды. Химия өнеркәсібі 26,9%-ға, жеңіл өнеркәсіп 80,1%-ға өсті.
2026 жылы жалпы құны 1,7 трлн теңге болатын 200 индустриялық жобаны іске қосу жоспарланған. Үкімет есебі жарияланған кезде 337,4 млрд теңгенің 84 өндірісі жұмысын бастаған. Нәтижесінде алты мыңға жуық жұмыс орны құрылды. Толық мәлімет өңдеу өнеркәсібі туралы шолуда келтірілген.
54 жаңа кен орны мемлекеттік есепке қойылды
2024–2025 жылдары Қазақстанда 54 жаңа кен орны мемлекеттік есепке алынды. Оның 35-і 2024 жылы, тағы 19-ы 2025 жылы тіркелген.
Осы кезеңде қорлардың өсімі 199 млн тонна мұнайды, 22 млрд текше метр газды, 157 тоннадан астам алтынды, 9,4 мың тонна күмісті және 122,7 мың тонна мысты құрады.
2026 жылы жалпы аумағы 100 мың шаршы шақырым болатын 20 егжей-тегжейлі геологиялық түсірілім жобасы басталды. Зерттеу жұмыстары алтын, мыс, литий, вольфрам, молибден, сирек және сирекжер металдарын іздеуге бағытталған.
2024–2026 жылдары геологиялық жұмыстарды мемлекеттік қаржыландыру көлемі 62,4 млрд теңгені құрады, деп хабарлады Үкімет.
Көлік саласы жалпы ішкі өнімнің 6,1%-ын құрайды
Қазақстан экономикасындағы көлік саласының үлесі ЖІӨ-нің 6,1%-ына жетті. Соңғы бес жылда саланың жалпы өнім көлемі үш есеге жуық өсіп, 14 трлн теңгеден асты.
2026 жылы жол жұмыстары шамамен 11 мың шақырымды қамтыды. Оның 3,4 мың шақырымы құрылысқа, шамамен бес мың шақырымы республикалық жолдарды жөндеуге, 2,4 мың шақырымы жергілікті жолдарға тиесілі.
Бес жыл ішінде елде бес мың шақырымға жуық теміржол салынып, жаңғыртылды. Транзиттік тасымал көлемі 33 млн тоннаға жетті. Қазір 124 вокзалды қайта жаңарту бағдарламасы іске асырылып жатыр. Оның 100 нысанында құрылыс-монтаж жұмыстары аяқталған.
Транскаспий халықаралық көлік бағыты бойынша тасымал көлемі бес жылда 5,6 есе — 800 мың тоннадан 4,5 млн тоннаға дейін өсті. Қазақстанның теңіз порттарының қуатын қазіргі 21,8 млн тоннадан 2030 жылға қарай 30 млн тоннаға дейін арттыру жоспарланып отыр.
Халықаралық әуе бағыттарының саны 74-тен 161-ге, тікелей әуе қатынасы орнатылған мемлекеттер саны 25-тен 32-ге өскен. Бұл деректер Үкіметтің көлік саласы жөніндегі шолуында көрсетілген.
Су қоймалары және суды үнемдеу
Су саласын дамытудың кешенді жоспары 42 жаңа су қоймасын салуды және қолданыстағы 37 нысанды қайта жаңартуды көздейді. 2024–2025 жылдары бес су қоймасы жаңғыртылды. Тағы бірнеше нысан салынып немесе жобаланып жатыр.
Сондай-ақ 14,5 мың шақырым каналды жаңғырту және кемінде 3,5 мың шақырым суару желісін цифрландыру жоспарланған. 2024–2025 жылдары 1,4 мың шақырымнан астам канал жөнделді. Қазір тағы 4,6 мың шақырым желіде жұмыстар жалғасуда.
Су үнемдеу технологиялары қолданылатын егістік аумағы 543,5 мың гектарға жетті. Үкімет үнемделген су көлемін шамамен 874 млн текше метр деп бағалады. 2030 жылға қарай мұндай алқаптардың көлемін 1,3 млн гектарға жеткізу жоспарланған.
Ұлттық су ресурстары ақпараттық жүйесі де құрылып жатыр. Оған 23 мыңнан астам су нысаны туралы мәлімет енгізілген. Ресми дерек бойынша Солтүстік Арал теңізінің көлемі 18,4 текше шақырымнан 23,5 текше шақырымға дейін ұлғайған. Толық ақпарат су саласы туралы шолуда жарияланды.
Қайтарылған жерлер ауыл тұрғындары мен аграрийлерге берілді
2022 жылдан бері мемлекет меншігіне пайдаланылмаған немесе заң талаптарын бұза отырып берілген 15,5 млн гектар ауыл шаруашылығы жері қайтарылды.
2026 жылғы 1 қыркүйектегі жағдай бойынша 13,5 млн гектар жер қайта бөлінді. Оның 5,5 млн гектары мал жаю үшін жергілікті тұрғындардың ортақ пайдалануына берілді. Тағы 8 млн гектар ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілерге конкурс арқылы ұсынылды.
Ауыл шаруашылығында ғарыштық мониторинг, геоаналитика және жасанды интеллект технологиялары енгізіліп жатыр. Аграрлық бағыттағы 34 ғылыми бағдарламаны іске асыруға 28,9 млрд теңге бөлінген.
Өндіріске енгізілген ғылыми әзірлемелердің үлесі 2023 жылғы 17%-дан 2026 жылы 22%-ға дейін өсті. 2030 жылға қарай бұл көрсеткішті 40%-ға жеткізу жоспарланған, деп атап өтті Үкімет.
Мектептер, гранттар және жасанды интеллект
Соңғы бес жылда Қазақстанда бір миллионнан астам оқушы орнына арналған 1,1 мың мектеп пайдалануға берілді.
Колледж студенттерінің саны 562 мыңға жетті. 2026–2027 оқу жылына 90 мыңға жуық білім гранты бөлінді. Оның 75 мыңнан астамы бакалавриатқа арналған.
AI-Sana бағдарламасы аясында 700 мыңнан астам студент жасанды интеллект саласындағы базалық білімін растайтын сертификат алды. Жобаға 106 жоғары оқу орны қатысып отыр.
2018–2025 жылдары 72 мыңнан астам орынға арналған 281 жатақхана салынды. Үкіметтің мәліметінше, жатақхана тапшылығы 82,5 мыңнан 5,2 мың орынға дейін азайған.
Ғылыми әзірлемелердің шамамен үштен бірі коммерцияландыру кезеңіне жеткізілген. Олардың жиынтық экономикалық үлесі 142 млрд теңгеге бағаланады. Бұл туралы адами капиталды дамыту жөніндегі шолуда жазылған.
Ауылдарда 655 медициналық нысан салынды
Ауылдық денсаулық сақтауды жаңғырту ұлттық жобасы аясында алғашқы медициналық көмек көрсететін 655 нысанның құрылысы аяқталды. Миллионнан астам ауыл тұрғыны медициналық көмекті тұрғылықты жерінде алу мүмкіндігіне ие болды.
Елде 32 аудандық аурухана жаңғыртылып жатыр. Жұмыстар аяқталғаннан кейін төрт миллионнан астам ауыл тұрғыны облыс орталықтарына бармай-ақ мамандандырылған медициналық көмек ала алады.
Қазақстандық дәрі-дәрмектер мен медициналық бұйымдар өндірісі үш жылда 37%-ға өсіп, 191 млрд теңгеге жетті. Отандық өнімнің нақты көлемдегі үлесі 40,3%-ды құрады.
Сегіз жаңа фармацевтикалық жобаға 391,3 млрд теңге инвестиция салынады. Олардың аясында 494-тен астам дәрі-дәрмек түрін шығару және шамамен 1,2 мың жұмыс орнын құру жоспарланған.
Үкімет 2024–2025 жылдары денсаулық сақтау саласына енгізілген цифрлық шешімдердің экономикалық тиімділігін 40 млрд теңгеден астам деп бағалады. 2025 жылы Қазақстандағы күтілетін өмір сүру ұзақтығы 75,97 жасқа жеткен. Бұл мәліметтер салалық есепте келтірілген.
Қылмыс азайып, бақылау цифрлық форматқа көшті
2025 жылы тіркелген қылмыстар саны 6%-ға — 102,7 мыңнан 96,6 мыңға дейін азайды. 2026 жылдың бірінші жартысында көрсеткіш тағы 10%-ға төмендеген.
Алғашқы алты айда қоғамдық орындардағы құқық бұзушылықтар саны 19%-ға азайды. Жыл басынан бері 3,5 мыңнан астам интернет-алаяқтық ашылған. Антифрод-орталық азаматтардың 1 млрд теңгеден астам қаражатын бұғаттап, қаржылық шығынның алдын алуға көмектесті.
Жеті айда жол-көлік оқиғаларының саны 4%-ға, қаза болғандар саны 16%-ға, жарақат алғандар саны 6%-ға төмендеді. Бұл деректер «Заң және тәртіп» қағидатын іске асыру туралы Үкімет шолуында жарияланған.
Туризмге 2,2 трлн теңгеден астам инвестиция салынды
2024–2025 жылдары туристік салаға салынған инвестиция 2,2 трлн теңгеден асты. Қазір жалпы құны шамамен 1,3 трлн теңге болатын 328 жоба іске асырылып жатыр.
Жобалар пайдалануға берілгеннен кейін шамамен 10 мың жұмыс орнын құру және халықаралық деңгейдегі 25 қонақүй кешенін ашу жоспарланған.
2025 жылы Қазақстанға 15,7 млн шетел азаматы келген. Олардың 11,1 миллионы турист ретінде есепке алынған. Шетелдік қонақтардың ел ішіндегі шығыны 2,9 млрд долларды құрады. Ішкі туристік ағын 8,7 млн адамға жетті.
Үкімет туризмнің экономикаға жиынтық үлесін 5 трлн теңгеге бағалап отыр. Салада 600 мыңнан астам адам жұмыс істейді. Ұлттық парктерге келушілер саны 2023 жылғы 2,4 млн адамнан 2025 жылы 3,7 млн адамға дейін өсті. Бұл туралы туризмді дамыту жөніндегі есепте айтылған.
Алда қандай міндеттер тұр
Үкімет жариялаған деректер Жолдауды іске асыру аясында атқарылған жұмыстардың ауқымын көрсетеді. Дегенмен жарияланған нысандар мен жобалардың барлығы толық аяқталған жоқ. Инвестициялық, көлік және су шаруашылығы жобаларының едәуір бөлігі бірнеше жылға жоспарланған.
Президенттің кезекті Жолдауы экономикалық және әлеуметтік өзгерістердің келесі кезеңін айқындауы тиіс. Сондай-ақ онда басталған бағыттардың қайсысы басымдық ретінде сақталатыны және Үкімет пен өңірлер алдына қандай жаңа міндеттер қойылатыны белгілі болады.