В Атырау +37.3 
Ұлттық банк базалық мөлшерлемені қайтадан 16,75 пайызға дейін төмендеттi. Бұл қазақстандықтардың жеке қаржысына қалай әсер етеді, несие арзандай ма және шұғыл түрде валюта айырбастау орындарына жүгіру немесе депозиттерді бекіту қажет пе? Осы сұрақтарға Tengrinews.kz тілшісіне экономистер жауап берді.
Несиелер мен ипотека: қарыздар арзандай ма?
Бұрыннан несие немесе ипотека рәсімдеп қойғандар үшін ештеңе өзгермейді. Экономист Руслан Сұлтановтың түсіндіруінше, айлық төлем мөлшері шартта бекітілген және ол базалық мөлшерлемеден кейін автоматты түрде қайта қаралмайды. Төлем жүктемесін тек қайта қаржыландыру (рефинансирование) процедурасы арқылы ғана азайтуға болады.
Ал жаңадан алынатын қарыздарға келсек, пайыздың бірден төмендеуін күтудің керегі жоқ:
Жеңілдетілген мемлекеттік бағдарламалар бойынша шарттар Ұлттық банктің шешіміне емес, бөлінген бюджет пен операторларға байланысты.
Коммерциялық ипотека бойынша мөлшерлемелер төмендеуі мүмкін, бірақ шамалы және уақыт өте келе.
Тұтынушылық несиелер бойынша жылдам эффект болмайды — 0,25 пайыздық тармаққа қадам жасау банктер үшін тым аз.
«Базалық мөлшерлеме — ақша құнының бір элементі ғана. Банктер пайыздарға қайтарылмау тәуекелдерін, маржаны және өздерінің операциялық шығындарын салады. Несиелер айтарлықтай арзандауы үшін инфляцияның тұрақты төмендеуі фонында базалық мөлшерлемені бірізді төмендету сериясы қажет», — деп атап өтті Сұлтанов.
Онымен экономист Жанат Нұрғалиев те келіседі. Ол реттеу тетіктерінің жұмыс істеп тұрғанын атап өтті — регулятор борыштық жүктеме коэффициентін (БЖК) қатаң бақылайды, сондықтан банктер қарыз алушылардың төлем қабілеттілігін мұқият тексеруді жалғастыра береді.
Депозиттер: неге салымдарды жаппаған жөн және дәл қазір не істеу керек?
Экономистердің пікірі бір жерден шықты: дүрбелеңге түсіп, шоттардан ақшаны шешіп алудың қажеті жоқ. Сондай-ақ төмендегеннен кейін де базалық мөлшерлеме жоғары күйінде қалып отыр (16,75 пайыз), бұл инфляция деңгейін едәуір жабады. Теңгелік салымдар бұрынғысынша жинақтарды сақтап қана қоймай, оны көбейтуге де мүмкіндік береді.
Сарапшылардың басты кеңесі: егер сізде жақын арадағы 6–12 айда қажет болмайтын бос ақшаңыз болса, депозиттi дәл қазір ашқан дұрыс.
Егер Ұлттық банк мөлшерлемені төмендету циклін жалғастырса, коммерциялық банктер жаңа салымдар бойынша кірістілікті біртіндеп қысқарта бастайды. Депозитті бүгін аша отырып, сіз жоғары пайыздық мөлшерлемені бүкіл мерзімге бекітесіз. Ал ескі салымдарды келісімшарт аяқталғанға дейін банктің қайта қарауға құқығы жоқ.
Валюта сатып алуға тұра ма?
Ұлттық банктің 0,25 пайыздық қадамы үшін теңгелік жинақтарды долларға немесе еуроға жаппай аударуды экономистер қаржылық тұрғыдан тиімсіз деп атайды.
Кірістілік төмен: валюталық депозиттер бойынша мөлшерлемелер теңгеліктермен салыстыруға келмейді.
Бағам тәуекелі: валютаны ең жоғары шbound (пик) шағында сатып алып, ақшадан ұтылып қалу қаупі жоғары.
Теңгенің тұрақтылығы: Жанат Нұрғалиевтің пікірінше, ағымдағы макрокөрсеткіштер аясында ұлттық валюта тұрақтылықты сақтап отыр.
«Валютаны тек нақты болашақ шығындар үшін сатып алған жөн: шетелге сапарлар, оқуға төлеу немесе импорттық сатып алулар. Валюта — бұл регулятордың шешіміне эмоционалды реакция емес, диверсификация құралы», — деп түйіндеді Руслан Сұлтанов.
Жұма, 24 шілдеде Ұлттық банк базалық мөлшерлемені +/- 1 пайыздық тармақ аралығымен 17-ден 16,75 пайызға дейін төмендетті. Бұл — осы жаздағы екінші төмендеу: 5 маусымда мөлшерлеме соңғы екі жылда алғаш рет 18-ден 17 пайызға азайтылған болатын.