В Атырау +4 
ҚР Ұлттық банкі халыққа арналған қысқа мерзімді бөліп төлеу қызметтеріне тыйым салуды немесе оларды шектеуді жоспарлап отырған жоқ. Алайда бұл нарықтың ашықтығын қамтамасыз етпек. Реттеуші қазақстандықтарды жасырын артық төлемдер мен бақылаусыз несиеге тәуелділіктен қорғау мақсатында банктік емес бөліп төлеу сегменті мен «Қазір сатып ал, кейін төле» (BNPL) форматындағы сервистерді зерттеп жатыр.
Бұл туралы Ұлттық банк төрағасының орынбасары Виталий Тутушкин мәлімдеді.
Қазіргі бөліп төлеу қызметтерінің мәселесі неде?
Тауарларды бөліп төлеу арқылы сатып алудың танымалдығы артып келеді. Алайда нарықта қаржылық емес ұйымдар мен маркетплейстер ұсынатын, мәні жағынан тұтынушылық кредитке ұқсас өнімдер көбейіп барады. Бірақ олар қаржылық қызметтерді тұтынушылардың құқықтарын қорғау туралы заңдармен реттелмейді.
Ұлттық банк азаматтар үшін мынадай негізгі тәуекелдерді атап өтті:
«Көрінбейтін» қарыздар: қаржылық емес компаниялар ұсынатын бөліп төлеу операциялары кредиттік бюроларға берілмейді. Соның салдарынан банктер кезекті кредитті рәсімдеу кезінде адамның нақты қарыз жүктемесін көрмейді.
Айыппұлдардың ашық көрсетілмеуі: төлем мерзімі кешіктірілген жағдайда өсімпұл мен айыпақы есептеу шарттары көбіне келісімшарттарда жасырын беріледі әрі реттеушінің стандартты шектеулеріне бағынбайды.
Ұлттық банк нені өзгерткісі келеді?
Реттеушінің басты мақсаты — бөліп төлеу көлемін шектеу емес, сатушылар мен сервистерді келісімшарттың барлық талаптарын ашық көрсетуге міндеттеу.
Енгізілуі мүмкін жаңашылдықтар:
Кредиттік тарихта көрсету: банктік емес бөліп төлеу операциялары туралы ақпаратты кредиттік бюроларға беруді міндеттеу ұсынылуы мүмкін.
Жарнамаға қойылатын қатаң талаптар: маңызды ақпаратты ұсақ қаріппен жазуға және шарттарды жасыруға тыйым салу.
Келісімшарт талаптарын толық ашып көрсету: қол қойылғанға дейін барлық айыппұлдар мен өсімпұлдар туралы егжей-тегжейлі ақпарат беруді міндеттеу.
«Біздің басты міндетіміз — нарықтың ашықтығын арттыру және тұтынушыларды қорғаудың ең төменгі талаптарын белгілеу. Ұсынылып отырған шаралар бағаны немесе қызмет көрсету көлемін реттеуге емес, ең алдымен келісімшарт талаптарын ашық көрсетуге бағытталған», — деп атап өтті Виталий Тутушкин.
Қазір Ұлттық банк финтех-компаниялармен, маркетплейстермен, бөлшек сауда өкілдерімен және тұтынушылардың құқықтарын қорғау жөніндегі сарапшылармен консультациялар жүргізіп жатыр. Қағидалардың түпкілікті пакеті ведомствоаралық келісуден кейін ұсынылады.
Реттеуші қазақстандықтарға кез келген бөліп төлеу қызметін рәсімдемес бұрын төленетін жалпы соманы, төлем мерзімі кешіктірілген жағдайда қолданылатын айыппұл шарттарын мұқият зерделеп, ай сайынғы бюджетін дұрыс бағалаудың маңызды екенін тағы да еске салды.