
Қазақстанда кәсіпкерлерді инженерлік желілерге қосу кезінде жаппай заңбұзушылықтар анықталды. Монополистер техникалық шарттар беруден негізсіз бас тартқан, қосымша келісімдер талап еткен және бос қуаттар туралы ақпаратты жасырған. Прокурорлық қадағалау нәтижесінде 1 294 әкімшілік іс қозғалып, салынған айыппұлдардың жалпы сомасы шамамен 220 млн теңгені құрады.
Бас прокуратураның Инвесторлардың құқықтарын қорғау комитетінің мәліметінше, тексеру барысында бизнестің дамуына жүйелі кедергілер жасалғаны анықталған. Атап айтқанда, еліміздегі ірі қалалардың бірінде кәсіпкерлерді бірнеше жыл бойы инженерлік желілерге қосылу мәселесін алдымен жергілікті әкімдікпен келісуге мәжбүрлеген. Алайда заңнамада мұндай талап көзделмеген. Прокуратура араласқаннан кейін заңсыз тәжірибе тоқтатылды.
Тағы бір мәселе – бос қуаттар туралы ақпаратты жасыру. 2023 жылдан бастап табиғи монополия субъектілері өз желілеріндегі қолжетімді қуаттар туралы өзекті мәліметтерді Мемлекеттік қала құрылысы кадастрының геопорталында жариялауға міндетті. Алайда көптеген кәсіпорын бұл талапты елемеген немесе ақпаратқа қолжетімділікті шектеген. Нәтижесінде 40-тан астам монополист әкімшілік жауапкершілікке тартылды.
Прокуратура кейбір кәсіпорындардың техникалық шарттарды беру бойынша өтінімдерді қағаз түрінде қабылдауды жалғастырып, 2026 жылғы 11 шілдеден бастап техникалық шарттарды цифрлық форматта рәсімдеуге міндетті болғанына қарамастан, кәсіпкерлерді тікелей жүгінуге мәжбүрлегенін де анықтады. Қазір мұндай құжаттарды беретін 426 монополистің 424-і Геопорталда тіркелген. Сонымен қатар мемлекеттік кәсіпорындарда басшылардың жеке жауапкершілігі енгізіліп жатыр: инвесторларға техникалық шарт беруден бас тарту туралы құжаттарға ұйымның тікелей бірінші басшылары қол қоюы тиіс.
Тағы бір жаңашылдық электр қуатын резервке алып, бірақ іс жүзінде пайдаланбайтын ірі кәсіпорындарға қатысты болуы мүмкін. Билік мұндай қуаттарды ұстап тұрғаны үшін ақы енгізуді көздейтін заңнамалық түзетулер әзірледі. Прокуратураның түсіндіруінше, электр энергиясын ұзақ уақыт резервте ұстау, әсіресе энергетикалық ресурстар тапшылығы жағдайында, жаңа өндіріс орындарын желілерге қосу мүмкіндігін шектейді.
В Атырау -2.1