В Атырау +5.1 
Қазақстанда алаяқтық транзакцияларды адам ақшаны аударып үлгермей тұрып анықтап, тоқтату жоспарланып отыр. Осы мақсатта Ұлттық банк байланыс операторлары және банктермен бірлесіп, «Телеком Антифрод» пилоттық жобасын іске қосады. Бұл туралы Ұлттық банк төрағасының орынбасары Бинұр Жәленов мәлімдеді.
Жаңа тетіктің басты ерекшелігі – күдікті әрекеттерді телефонмен сөйлесу кезінде анықтау.
«Жүйе қоңыраулар туралы техникалық деректерді талдап, алаяқтық мақсатта жасалатын жаппай қоңыраулардың белгілерін анықтайды және тиісті сигналдарды банктерге жібереді. Бұл қаржы ұйымдарына адам алаяқтарға ақша аударып үлгермей тұрып әрекет етуге мүмкіндік береді», – деп түсіндірді Бинұр Жәленов.
Статистика және қабылданған шаралар
Ұлттық банктің мәліметінше, 2026 жылдың тоғыз айында Қазақстанда 2020 жылдан бері алғаш рет тіркелген интернет-алаяқтық фактілерінің саны өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 22,4%-ға азайған.
Әсіресе алаяқтық жолмен рәсімделген онлайн-кредиттер саны айтарлықтай қысқарған. Олардың саны 3,9 мыңнан 1,4 мың жағдайға дейін төмендеген. Бұл – шамамен 64%-ға азаю.
Бұған бірқатар шараның қабылдануы ықпал етті:
Несие алудан ерікті түрде бас тарту: 6 миллионнан астам қазақстандық eGov арқылы несие рәсімдеуге тыйым салған.
Күту кезеңі («үзіліс»): ірі онлайн-қарыздар үшін 8-ден 24 сағатқа дейін міндетті «үзіліс» енгізілді. Бұл қарыз алушыға шешімін қайта ойланып, алаяқтарға ақша аударудан бас тартуға мүмкіндік береді.
Күшейтілген биометриялық сәйкестендіру: азаматтардың жекелеген санаттары үшін жеке басын растау және жеке қатысу талаптары күшейтілді.
Бұдан бөлек, Ұлттық банктің Антифрод орталығының жұмысы нәтижесінде шамамен 132 млрд теңгенің күдікті операцияларының жолы кесілді. Қазіргі уақытта бұл орталыққа қаржы нарығының 270-тен астам қатысушысы қосылған.
Алаяқтардың жаңа айла-тәсілдері
Ұлттық банкте оң өзгерістерге қарамастан, алаяқтардың әрекет ету тәсілдерін үнемі өзгертіп отыратынын атап өтті.
Қазір қаскөйлер жасанды интеллект технологияларын белсенді пайдаланып, мессенджерлердегі аккаунттарды бұзады, туыстарының дауысын қолдан жасап, жұмысқа орналасу үшін әңгімелесуден өту сылтауымен зиянды қосымшаларды орнатуды ұсынады немесе фишингтік сайттарға бағыттайтын жалған QR-кодтарды пайдаланады.
Енгізіліп жатқан «Телеком Антифрод» жүйесі әзірге пилоттық жоба аясында жұмыс істеп тұр. Оны толық іске қосу мерзімі мен банктердің әрекет ету тәртібіне қатысты нақты ережелер кейінірек жарияланады.