
Иран төңірегіндегі соғыс Каспий өңірі мен Орталық Азия елдері үшін енді «тысқары» қақтығыс емес. Егер бұл соғыс созылатын болса, Каспий «алыс тыл» мәртебесін түбегейлі жоғалтып, негізгі энергетикалық және логистикалық күретамырлар қатер астында қалады.
Бұл туралы «ПолитКом» порталына берген сұхбатында Global Gas Centre-дің (Женева) Орталық Азия жөніндегі кеңесшісі Асқар Исмаилов мәлімдеді.
Сарапшының айтуынша, дабыл қағарлық белгілер қазірдің өзінде бар: Нахичеваньға жасалған дрон шабуылдары және Баку – Тбилиси – Джейхан құбырына төнген қауіптер туралы хабарламалар бүкіл Еуразия өңірінің маңызды инфрақұрылымы шайқас аймағында қалуы мүмкін екенін көрсетеді.
Өңірге арналған үш сценарий
Асқар Исмаилов оқиғалар қалай дамуы мүмкін деген үш нұсқаны бөліп көрсетеді:
Шектеулі деэскалация. Иран көршілеріне жасалатын соққылардың қарқынын азайтады. Бұл жағдайда өңір жоғары сақтық режимінде қалады, ал қауіпсіз жол ретінде Транскаспий халықаралық көлік бағытына (Орта дәліз) деген қызығушылық арта түседі.
Шама біткенше соғысу (ең ықтимал сценарий). Оңтүстік Кавказ тұрақты диверсия қаупімен өмір сүреді, ал Орталық Азия логистикалық ақауларға, тасымалдау құнының қымбаттауына және сақтандыру бағасының өсуіне тап болады. Сонымен қатар күрделі экологиялық қауіп туындайды: тұйықталған Каспийдегі мұнай-газ нысандарының кез келген зақымдануы апатты салдарға әкеп соқтырады.
Иранның ішкі тұрақсыздығы. Бұл оңтүстік байланыстың үзілуіне, көші-қон дағдарысына және шекаралардағы күштік турбуленттілікке әкеледі.
Қазақстан мен көршілес елдер қалай әрекет етуде
Өңір елдері дағдарысқа қарсы басқару жүйесіне көшті. Қазақстан, Өзбекстан, Түркіменстан және Әзербайжан жұмысты төрт негізгі бағыт бойынша құруда: шұғыл дипломатиялық үйлестіру, инфрақұрылымды қорғауды күшейту, Тегеранмен тікелей байланыс арналарын сақтау және азаматтарды эвакуациялау.
«Қазақстанның әрекеті сабырлы әрі прагматикалық сипатқа ие. Астана өз ұстанымын үш тезис төңірегінде құрды: азаматтарды қорғау, деэскалация және халықаралық құқық. Эвакуациялық рейстер ұйымдастырылып, көршілес елдермен және Түркиямен жедел үйлестіру жұмыстары жүргізілді. Қазақстан соғысқа араласпайды, бірақ бұл бізге қатысы жоқ деп те қарамайды. Транзит пен экспортқа тәуелді ел үшін бұл жалғыз дұрыс тактика», — деп түйіндеді Асқар Исмаилов.
В Атырау +2.9