Зейнетақы қаражаты жойылмайды: қазақстандықтар мұрагерлік тәртіппен ала алады

Адам қайтыс болғаннан кейін оның Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорындағы (БЖЗҚ) зейнетақы жинақтары жойылып кетпейді және автоматты түрде мемлекет меншігіне өтпейді. Отбасы мүшелері жерлеу рәсіміне 406 550 теңгеге дейін төлем ала алады, ал қалған қаражат туыстарына немесе заңды мұрагерлеріне мұраға беріледі.

Қазақстанда зейнетақы жинақтары салымшының меншігі болып саналады. Сондықтан ол қайтыс болғаннан кейін жеке зейнетақы шотында қалған қаражатты мұрагерлері заңда белгіленген тәртіппен ала алады, деп хабарлайды Kazinform.

Сонымен қатар заңнамада жерлеу рәсімін ұйымдастыруға арналған жеке төлем қарастырылған. Оны алу үшін мұраны ресімдеу процесінің аяқталуын күтудің қажеті жоқ.

Жерлеу рәсіміне 406 550 теңгеге дейін төленеді

2026 жылы БЖЗҚ-дан жерлеуге берілетін ең жоғары төлем мөлшері 94 айлық есептік көрсеткішті (АЕК) құрайды.

АЕК мөлшері 4 325 теңге болғандықтан, төлем сомасы 406 550 теңгеге тең.

Алайда бұл қаражат мемлекеттік бюджеттен емес, қайтыс болған адамның зейнетақы жинақтарынан төленеді.

Мысалы, адамның зейнетақы шотында 300 мың теңге болса, туыстары осы сомадан артық ақша ала алмайды.

Ал жинақ көлемі 406 550 теңгеден асқан жағдайда, жерлеуге берілетін төлем бастапқыда белгіленген шекті мөлшермен шектеледі.

Бұдан бөлек, тағы бір ереже бар. Егер жерлеу рәсіміне арналған төлемнен кейін шотта қалған қаражат мөлшері ең төменгі зейнетақыдан аспаса, бұл қалдық та отбасы мүшелеріне төленуі мүмкін.

2026 жылы ең төменгі зейнетақы мөлшері – 69 049 теңге.

Мысалы, қайтыс болған адамның зейнетақы шотында 450 мың теңге болса, отбасы жерлеу рәсіміне 406 550 теңге ала алады. Қалған 43 450 теңге де төленеді, өйткені бұл сома ең төменгі зейнетақы мөлшерінен аз.

Жерлеу рәсіміне арналған төлемді қалай алуға болады?

Төлем алу үшін БЖЗҚ бөлімшесіне тікелей жүгінуге немесе қордың сайты арқылы онлайн өтініш беруге болады.

Қор бөлімшесіне жеке барған кезде өтініш берушінің жеке куәлігі мен банктік деректемелері қажет.

Егер адамның қайтыс болғаны және туыстық байланыстары туралы мәліметтер мемлекеттік дерекқорларда болмаса, қосымша қайтыс болғаны туралы куәлік пен туыстық байланысты растайтын құжат ұсынылуы керек.

Интернет арқылы өтініш беру үшін электрондық цифрлық қолтаңба (ЭЦҚ) қажет.

Өтінішті туысы қайтыс болғаннан кейін бірден беруге болады. Мұраны ресімдеуге арналған алты айлық мерзімнің аяқталуын күтудің қажеті жоқ.

Қалған зейнетақы қаражаты кімге беріледі?

Жерлеу рәсіміне арналған төлемнен кейін қалған жинақтар заң бойынша немесе өсиет негізінде мұрагерлерге беріледі.

Бұл міндетті, міндетті кәсіптік және ерікті зейнетақы жарналары есебінен қалыптасқан қаражатқа қатысты.

Мұраны ресімдеу үшін нотариусқа жүгіну қажет.

Мұны зейнетақы жинақтарының иесі қайтыс болған күннен бастап алты ай ішінде жасау керек.

Мұрагерлік құқығы туралы куәлікті алғаннан кейін қажетті құжаттармен БЖЗҚ-ға жүгінуге болады.

Әдетте жеке куәлік, мұрагерлік құқығын растайтын құжат және банктік шоттың деректемелері қажет.

Егер алты айлық мерзім өтіп кетсе, мұрагерлік құқығын қалпына келтіру мәселесін шешу үшін сотқа жүгіну қажет болуы мүмкін.

Бұл ретте ақша тек мұрагердің банктік шотына аударылады.

Балалар қайтыс болған ата-анасының зейнетақы жинақтарын ала ала ма?

Иә. Кәмелетке толмаған балалар да зейнетақы жинақтарын мұраға алуға құқылы.

Егер баланың жасы 14-ке толмаса, қажетті құжаттарды оның ата-анасы, асырап алушылары немесе қамқоршылары рәсімдейді.

Ал 14 пен 18 жас аралығындағы жасөспірімдер заңды өкілінің жазбаша келісімімен төлем алуға өтініш бере алады.

Мұраны рәсімдеу үшін баланың құжаттары, мұрагерлік құқығы туралы куәлік және банктік деректемелер қажет.

Бұл ретте ақша ата-анасының немесе қамқоршысының емес, кәмелетке толмаған баланың жеке банктік шотына аударылады.

Салық төлеу қажет пе?

2026 жылғы 1 қаңтардан бастап БЖЗҚ-дан төленетін зейнетақы төлемдері Қазақстан резиденттері үшін жеке табыс салығынан (ЖТС) босатылды.

Осылайша, мұраға қалған зейнетақы жинақтарын төлеу кезінде резиденттерден ЖТС ұсталмайды.

Ал Қазақстанның резиденті емес тұлғаларға қатысты Салық кодексіне сәйкес салық салудың басқа тәртібі қарастырылған.

Қаражат қанша уақытта аударылады?

БЖЗҚ мәліметінше, жерлеу рәсіміне арналған төлем барлық қажетті құжаттар тапсырылғаннан кейін бес жұмыс күні ішінде жүзеге асырылады.

Ал мұраға қалдырылған зейнетақы жинақтары құжаттардың толық топтамасы ұсынылғаннан кейін он жұмыс күні ішінде аударылады.

Қажетті құжаттардың толық тізімі мен төлемдерді рәсімдеу тәртібі БЖЗҚ-ның ресми сайтында мұрагерлерге және жерлеу рәсіміне арналған төлемдерге қатысты бөлімде жарияланған.

Осылайша, қайтыс болған қазақстандықтың зейнетақы жинақтары жойылып кетпейді: қаражаттың бір бөлігін жерлеу рәсімін ұйымдастыруға жедел пайдалануға, ал қалған соманы мұрагерлік тәртіппен алуға болады.