В Атырау +17 
Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев Түркі мемлекеттері ұйымы (ТМҰ) әскери альянсқа айналмауы керектігін мәлімдеді. Анкарада өткен ұйымның 13-саммитінде сөз сөйлеген Мемлекет басшысы оның құрылымын реформалауға, Түркі мұрасын сақтау туралы конвенцияны қабылдауды жеделдетуге шақырды. Сондай-ақ 2027 жылы Түркістанда ірі мәдени іс-шаралар өтетінін хабарлады.
Президенттің айтуынша, соңғы жылдары Түркі мемлекеттері ұйымының қызмет аясы едәуір кеңейіп, бүгінде шамамен 60 бағытты қамтиды.
Алайда Тоқаевтың атап өтуінше, ұйымның кейбір функциялары бірін-бірі қайталайды. Сондықтан мүше мемлекеттер негізгі басымдықтарды айқындап, бірлескен жұмысты жүйелеуі қажет.
«Бұл — Қазақстанның ұстанымы»
Мемлекет басшысы ТМҰ-ның институционалдық құрылымын нығайтып, жоғары деңгейде қол жеткізілген уағдаластықтардың орындалуын қамтамасыз ету қажеттігін атап өтті.
Ол сондай-ақ ұйым жанынан Тұрақты өкілдер кеңесін құру туралы ұсынысын тағы да қайталады.
Сонымен қатар Президент ТМҰ қызметінің сипатын өзгерту мүмкіндігіне қатысты мәселеге арнайы тоқталды.
«Биыл мамыр айында Түркістанда өткен жоғары деңгейдегі кездесуде мен Түркі мемлекеттері ұйымы әскери альянс емес екенін және болашақта да оған айналмауы керектігін мәлімдедім. Бұл — Қазақстанның ұстанымы», — деп атап өтті Қасым-Жомарт Тоқаев.
Осылайша, Мемлекет басшысы Қазақстанның ТМҰ-ны әскери-саяси блок емес, ең алдымен көпжақты ынтымақтастық алаңы ретінде қарастыратынын растады.
Қазақстанда ел тарихының жеті томдығы әзірленіп жатыр
Президент сөзінің едәуір бөлігін түркі халықтарының тарихи және мәдени мұрасын сақтауға арнады.
Ол бұған дейін Түркістандағы кездесуде Дала өркениетін дәріптеуге арналған Түркі өркениеті орталығы мен «Мәңгілік ел» орталығын құруды ұсынғанын еске салды.
Тоқаевтың айтуынша, бұл бастамаларды жүзеге асыру жұмыстары басталып кеткен.
Сонымен қатар Президент Түркі өркениетінің мұрасын сақтау туралы конвенцияны қабылдауды жеделдетуге шақырды.
Қазақстанда «Қазақстан тарихы: ежелгі дәуірден бүгінгі күнге дейін» атты іргелі жеті томдық басылымды әзірлеу жұмыстары да жалғасып жатыр.
Бұл жұмысқа түркі мемлекеттерінің ғалымдары тартылған.
«Бұл академиялық еңбек тарихи оқиғаларды ғылыми тұрғыдан жан-жақты, объективті және бейтарап зерделеуге мүмкіндік береді», — деді Президент.
Түркі тілдерінің сөздігі 25 том болып жарық көрді
Тоқаев Түркі академиясы мен ортақ тарихи мұраны зерттеумен айналысатын басқа да ұйымдардың жұмысын оң бағалады.
Дайындалған ғылыми еңбектердің ішінде ол «Түркі әлемінің киелі географиясы» атты үш томдық басылымды, «Көне түркі жазба ескерткіштері» атты бес томдық каталогты және «Қазіргі түркі тілдерінің сөздігі» атты 25 томдық еңбекті атап өтті.
Сонымен қатар Түркі мәдениеті мен мұрасы қоры Turkic Heritage халықаралық цифрлық платформасын әзірледі.
Бұл ресурс түркі халықтарының тарихын, әдебиетін және мәдени дәстүрлерін зерттеуге арналған.
Президент 2026 жылы Қазақстанда өткен «Алтай — түркі әлемінің алтын бесігі» халықаралық фестиваліне де жеке тоқталды.
Түркістан ислам әлемінің мәдени астанасына айналады
Мемлекет басшысы ИСЕСКО шешімімен 2027 жылы Түркістанға ислам әлемінің мәдени астанасы мәртебесі берілетінін хабарлады.
Осыған орай Қазақстан бірқатар халықаралық мәдени және ғылыми іс-шара өткізуді жоспарлап отыр.
Атап айтқанда, әдебиет пен тіл мәселелеріне арналған Қожа Ахмет Ясауи атындағы халықаралық форум өтеді.
Сондай-ақ түркі және ислам әлемінің музей ісі мамандарының кездесуі жоспарланған.
Президент ғылыми қауымдастық өкілдерін осы іс-шараларға белсенді қатысуға шақырды.
ТМҰ-ға төрағалық ету Түркияға өтеді
Сөзінің соңында Тоқаев Түркі мемлекеттері ұйымына төрағалық ету кезеңіндегі жұмысы үшін Әзербайжанға алғыс айтты.
Ол енді төрағалық Түркияға өтетінін атап өтіп, жаңа бірлескен бастамалардың жүзеге асатынына сенім білдірді.
Президент ТМҰ Бас хатшысы Қуанышбек Өмірәлиевке атқарған жұмысы үшін алғыс айтып, оның мұрагері Мирвоһид Азимовқа табыс тіледі.
«Береке — бірлікте, ырыс — ынтымақта», — деп қазақ мақалына тоқталған Тоқаев түркі халықтары арасындағы ынтымақтастықтың маңызын атап өтті.
Саммитте Түркия Президенті Режеп Тайип Ердоған, Қырғызстан Президенті Садыр Жапаров, Өзбекстан Президенті Шавкат Мирзиёев, Түрікменстан Президенті Сердар Бердімұхамедов, Әзербайжанның Сыртқы істер министрі Джейхун Байрамов және ТМҰ Бас хатшысы Қуанышбек Өмірәлиев те сөз сөйледі.
Түркі мемлекеттері ұйымының 13-саммитінің қорытындысы бойынша Анкара декларациясы қабылданды.