В Атырау +17 
Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев Ресейдің Түркі мемлекеттері ұйымының (ТМҰ) қызметіне «ТМҰ+» форматында немесе бақылаушы мәртебесінде қатысу мүмкіндігін қарастыруды ұсынды. Ол бұл ұсынысын Анкарада өткен ұйымның 13-саммитінде айтты.
Түркі мемлекеттерінің көшбасшылары алдында сөйлеген сөзінде Тоқаев ТМҰ қызметі оған мүше елдердің егемендігі мен ұлттық мүдделерін құрметтеу қағидаттарына негізделуі керектігін атап өтті.
Президенттің айтуынша, биылғы саммит 1926 жылы Бакуде өткен Бірінші түркологиялық съездің 100 жылдығымен тұспа-тұс келіп отыр.
Мемлекет басшысы бұл жағдай кездесуге ерекше символдық мән беріп, түркі халықтарының тарихи байланыстарын еске салатынын айтты.
«Ресей біздің Ұйымның бір бөлігіне айналса, бұл барлығына пайдалы болар еді»
Қазақстан Президентінің ең назар аударарлық ұсыныстарының бірі — ТМҰ-ның Ресеймен ынтымақтастығын кеңейту бастамасы болды.
Тоқаев Мәскеудің «Түркі мемлекеттері ұйымы +» форматында қатысу мүмкіндігін қарастыруды немесе Ресейге бақылаушы мәртебесін беруді ұсынды.
«Ұйымымыздың беделін арттыру мақсатында Ресейдің ниетіне оң көзқарас танытып, оны осы форматқа қосылуға немесе ТМҰ қызметіне бақылаушы ретінде қатысуға шақыру дұрыс әрі әділ шешім болар еді», — деді Президент.
Ол Ресей аумағында көптеген түркі халықтарының өкілдері тарихи тұрғыдан өмір сүріп келе жатқанын, ал Ресей мен түркі әлемі арасындағы байланыстардың бірнеше ғасыр бойы қалыптасқанын еске салды.
Сонымен қатар Тоқаев Қазақстан қолдау білдіріп отырған Ресейдің «Алтай — түркі өркениетінің бесігі» жобасын атап өтті.
«Жалпы, егер Ресей түркі елдерінің, яғни біздің Ұйымның бір бөлігіне айналса, бұл барлық мемлекеттерімізге пайдалы болар еді», — деді Мемлекет басшысы.
Қазақстан хуситтердің Сауд Арабиясына жасаған шабуылдарын айыптады
Президент өз сөзінде халықаралық ахуалдың шиеленісу мәселесіне де тоқталды.
Оның айтуынша, Таяу Шығыстағы жағдай, соның ішінде Ормуз бұғазы төңірегіндегі шиеленіс ерекше алаңдаушылық туғызып отыр.
Тоқаев геосаяси қақтығыстар әлемдік саудаға, көлік бағыттарына және түркі мемлекеттерін байланыстыратын логистикалық тізбектерге кері әсер ететінін атап өтті.
Сондай-ақ ол Йемендегі хуситтер қозғалысының Сауд Арабиясына жасаған шабуылдарына қатысты пікір білдірді.
«Қазақстан қарулы хуситтер қозғалысының бауырлас Сауд Арабиясына жасаған негізсіз шабуылдарын қатаң айыптайды. Біз мұндай құқыққа қайшы әрекеттерді тоқтату қажеттігі туралы мәлімдемелерді қолдаймыз», — деді Президент.
Түркі елдерімен сауда көлемі 40%-ға өсті
Экономикалық ынтымақтастық та сөз сөйлеудің негізгі тақырыптарының бірі болды.
Тоқаевтың айтуынша, 2026 жылы Қазақстанның Түркі мемлекеттері ұйымына мүше елдермен тауар айналымы 10 млрд долларға жуықтаған.
Өткен жылмен салыстырғанда бұл көрсеткіш 40%-ға артқан.
Президент мәлімдемелермен шектелмей, нақты бірлескен жобаларды жүзеге асыруға басымдық беру қажеттігін айтты.
Атап айтқанда, ол ТМҰ-ның 2027–2031 жылдарға арналған стратегиясын қабылдауды жеделдетуді ұсынды.
Құжатта сауда, инвестиция, қаржы, өнеркәсіп, ауыл шаруашылығы, цифрлық технологиялар, білім және ғылым салалары қамтылуы тиіс.
Тоқаев Қазақстанда бизнес-форум өткізуді ұсынды
Мемлекет басшысы Түркі инвестициялық қорының мүмкіндіктерін белсендірек пайдалануды да қолдады.
Оның пікірінше, бұл қаржы институты ТМҰ елдерінің бірлескен жобаларын жүзеге асыру тетіктерінің біріне айнала алады.
Экономикалық байланыстарды одан әрі дамыту үшін Тоқаев Түркі сауда-өнеркәсіп палатасының әлеуетін пайдалануды ұсынды.
Атап айтқанда, Президент 2027 жылы Қазақстанда бизнес-форум өткізуді ұсынды.
Сондай-ақ ол Түркі мемлекеттері ұйымының Ақсақалдар кеңесін қолдау қажеттігін атап өтті.