В Атырау +12.7 
Қазақстанда су құбыры желілерінің тозу деңгейі 38%-ға, ал кәріз желілерінікі 54%-ға жетті. Сонымен қатар елде электр энергиясын тұтыну көлемі, әсіресе батыс және оңтүстік өңірлерде артып келеді. Осындай жағдайда инфрақұрылымды жаңғырту және энергетиканы дамыту мемлекеттің негізгі міндеттеріне айналуда. Бұл туралы саясаттанушы Лилия Маньшина Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың Жолдауына түсініктеме беру барысында мәлімдеді.
Сарапшының пікірінше, елдің экономикалық мүмкіндіктері инвестициялар мен өнеркәсіптік өндіріс көлеміне ғана емес, инфрақұрылымның жай-күйіне де байланысты. Электрмен жабдықтаудың, инженерлік және көлік желілерінің сенімділігі бизнестің дамуына да, халықтың өмір сүру сапасына да тікелей әсер етеді.
Әсіресе коммуналдық шаруашылықтың жағдайы алаңдаушылық туғызады. Маньшина келтірген мәліметтерге сәйкес, 2025 жылдың қорытындысы бойынша Қазақстандағы су құбыры желілерінің тозу деңгейі 38%-ды, ал кәріз желілерінікі 54%-ды құраған.
Сонымен қатар қалалардың кеңеюі мен жаңа нысандардың салынуына байланысты коммуналдық инфрақұрылымға түсетін жүктеме артып келеді.
Инфрақұрылымды жаңартуға 6,5 трлн теңге бағытталады
Саясаттанушы Президент Жолдауында белгіленген маңызды бағыттардың бірі ретінде «Халықтық құрылыс» бағдарламасын атады.
Бағдарлама әлеуметтік, көлік және инженерлік инфрақұрылымға ауқымды инвестиция салуды көздейді. 2029 жылдың соңына дейін осы мақсаттарға Ұлттық қордан шамамен 6,5 трлн теңге бөлу жоспарланып отыр.
Сонымен қатар мемлекеттік тапсырыстарды отандық құрылыс материалдарын, металл конструкциялары мен жабдықтарды өндіруді дамыту ісімен байланыстыру көзделген.
Маньшинаның пікірінше, мұндай тәсіл инфрақұрылымды жаңартып қана қоймай, қазақстандық кәсіпорындарды ұзақ мерзімді тапсырыстармен қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.
— Қазақстандық кәсіпорындар үшін бұл — өз өнімдеріне деген тұрақты әрі ұзақ мерзімді сұранысқа ие болуға, өндірістік қуаттарын кеңейтуге және жаңа технологияларды игеруге мүмкіндік, — деп атап өтті саясаттанушы.
Қазақстанның батысында электр энергиясын тұтыну 13,2%-ға өсті
Сарапшы энергетика саласындағы жағдайға да ерекше назар аударды.
Ол келтірген KEGOC мәліметтеріне сәйкес, 2025 жылы Қазақстанда электр энергиясын тұтыну көлемі 124,6 млрд киловатт-сағатқа жетсе, электр энергиясын өндіру көлемі 123,1 млрд киловатт-сағатты құраған.
Осылайша, тұтыну көлемі өндіріс көлемінен 1,5 млрд киловатт-сағатқа асып түсті. Бір жыл ішінде электр энергиясына деген сұраныс 3,8%-ға өскен.
Бұл ретте энергетикалық жүйеге түсетін жүктеме өңірлер бойынша әркелкі артқан:
Батыс аймақта — 13,2%-ға;
Оңтүстік аймақта — 8%-ға;
Солтүстік аймақта — 0,3%-ға.
Маньшинаның атап өтуінше, бұл айырмашылықтар электр энергиясын өндірудің жалпы көлемін ғана емес, генерациялау қуаттарының орналасуын және электр желілерінің жай-күйін де ескеру қаншалықты маңызды екенін көрсетеді.
Бұл мәселе әсіресе энергия тұтынудың артуы инфрақұрылымды тиісті деңгейде дамытуды талап ететін өнеркәсіптік өңірлер үшін өзекті.
Қазақстан 2029 жылға қарай электр энергиясының профицитіне қол жеткізуді көздейді
Президент Жолдауында белгіленген тағы бір маңызды міндет — 2029 жылға қарай электр энергиясының тұрақты профицитіне қол жеткізу.
Саясаттанушының пікірінше, бұл мақсатқа жету үшін жаңа электр станцияларының құрылысын жеделдетіп, қолданыстағы нысандарды жаңғырту және электр желілері инфрақұрылымын дамыту қажет.
Маньшина Қасым-Жомарт Тоқаевтың жекелеген өңірлерде жаңа генерациялау қуаттарын іске қосу мерзімдерінің кешігуіне тікелей назар аударғанын еске салды.
Ал «Балқаш» және «Мойынқұм» атом электр станцияларының құрылысы ұзақ мерзімді кезеңге жоспарланған.
Сарапшының пайымдауынша, бұл жобалардың стратегиялық маңызы зор. Өйткені олар отандық атом саласын дамытуды, білікті мамандар даярлауды және шетелдік серіктестермен технологиялық ынтымақтастықты көздейді.
Экономиканы дамытудың екі кезеңі
Лилия Маньшинаның бағалауынша, Президент Жолдауында ел дамуының екі негізгі бағыты айқындалған.
Бірінші бағыт қазіргі мәселелерді шешуге арналған. Ол тозған желілерді жаңартуды, инфрақұрылымдық шектеулерді жоюды және энергиямен жабдықтаудың сенімділігін арттыруды қамтиды.
Екінші бағыт ұзақ мерзімді перспективаға бағытталған. Ол жаңа өндірістерді, заманауи технологияларды және ұлттық атом энергетикасын дамытуды көздейді.
Осылайша, саясаттанушының пікірінше, қолданыстағы инфрақұрылымды жаңғырту мен жаңа энергетикалық қуаттарды құру Қазақстанның экономикалық дамуына бағытталған бірыңғай ұзақ мерзімді саясаттың құрамдас бөлігіне айналуы тиіс.