В Атырау +2.7 
2026 жылдың бірінші жартыжылдығында Қазақстан азаматтары Ресейге жұмысқа орналасу мақсатында 122 мыңнан астам рет барған. Осы көрсеткіш бойынша Қазақстан азаматтары Ресейге жұмыс істеуге жиі баратын елдер арасында төртінші орынға ие болды.
Сонымен қатар соңғы айларда Ресейге жұмыс іздеп барған қазақстандықтардың өз айтуынша, алдау немесе қысым көрсету арқылы Ресей армиясының қатарына қосылған жағдайлары белгілі болды.
ТАСС статистикалық материалдарға сілтеме жасап хабарлағандай, 2026 жылғы қаңтар-маусым аралығында Ресейге «жұмыс» мақсатымен Қазақстанның 122 654 азаматы кірген.
Бұл көрсеткіш бойынша Қазақстан Өзбекстан, Тәжікстан және Қырғызстаннан кейін төртінші орынға орналасты.
Ресейге жұмыс істеуге қай елдердің азаматтары жиі барады?
Алғашқы бестікке мына елдер кірді:
Өзбекстан — 1 178 609 рет кіру.
Тәжікстан — 494 518 рет.
Қырғызстан — 289 061 рет.
Қазақстан — 122 654 рет.
Қытай — 89 656 рет.
Қазақстан мен Ресейдің Еуразиялық экономикалық одаққа мүше болуына байланысты Қазақстан азаматтарына Ресейде жұмыс істеу үшін еңбек патентін рәсімдеу қажет емес.
Сонымен бірге статистика жұмысқа орналасу мақсатымен елге кіру жағдайларының санын көрсетеді, бірегей еңбек мигранттарының санын емес. Бір адам шекарадан бірнеше рет өтуі мүмкін.
Жұмыс іздеп барып, Ресей армиясының қатарына қосылғандар
Осы деректер аясында Ресейге жұмыс іздеп барып, ақырында әскери қызметке тартуға тап болған қазақстандықтардың оқиғалары ерекше назар аудартады.
2026 жылғы қыркүйек пен қазан айларында Қазақстанның бірнеше азаматы мен олардың туыстары жастарды алдау немесе қысым көрсету арқылы Ресей Қорғаныс министрлігімен әскери келісімшарттар жасауға мәжбүрлегенін жария түрде мәлімдеді. Олардың айтуынша, бұл келісімшарттар Украинаға қарсы соғысқа жіберу үшін жасалған.
Осындай жағдайлардың бірі Шымкент қаласының 20 жастағы тұрғыны Айнабек Келдібекке қатысты.
Анасының айтуынша, жас жігіт Ресейге күзетші болып жұмысқа орналасу үшін кеткен. Алайда барғаннан кейін оны әскери комиссариатқа жіберген. Айнабектің өзі орыс тілін нашар білгенін және құжаттардың мазмұнын түсінбей қол қойғанын айтқан. Құжаттардың арасында әскери келісімшарт болуы мүмкін.
Осыған ұқсас жағдай Астана тұрғыны Мирас Ташарғановтың басынан өткен. Ол Ресейге вахталық жұмысқа барғанымен, кейін туыстарына Ресей армиясымен келісімшарт жасауға мәжбүр болғанын хабарлаған.
Жас жігіттің анасы ұлын майданға жіберуі мүмкін деп қауіптеніп, Қазақстан билігінен көмек сұрады.
Мұндай өтініштерді басқа отбасылар да жолдаған. Кейбір қазақстандықтар бейнеүндеу жазып, бастапқыда тек азаматтық жұмысқа келіссе де, соғысқа баруға мәжбүрлеп жатқанын мәлімдеген.
Қазақстан Ресейге дипломатиялық нота жолдады
Қыркүйек айының соңында Қазақстанның Сыртқы істер министрлігі әскери келісімшарттарды мәжбүрлеп жасасқанын айтқан азаматтарға қатысты Ресей тарапына өтініш білдіргенін растады.
Қазақстандық дипломаттар Ресей Сыртқы істер министрлігіне отандастарымыздың елге оралуына жәрдемдесуді сұрап, ресми нота жолдады.
Қазан айының басында ведомство азаматтарды қайтару жөніндегі келіссөздер жалғасып жатқанын хабарлады.
13 қазақстандық елге оралды
22 қазанда бұған дейін әскери келісімшарттарға қол қоюға мәжбүрлегенін мәлімдеген бір топ қазақстандықтың отанына оралғаны белгілі болды.
Жастардың туыстарына көмек көрсеткен заңгер Мейірман Шекеев Қазақстанның 13 азаматы елге қайтарылғанын хабарлады.
Оралғандардың арасында шымкенттік Айнабек Келдібек те бар. Оның әпкесі жігіттің 21 қазан күні кешке үйіне келгенін растады.
Туыстарының айтуынша, Ресейде бастапқыда жұмыс істеу үшін барып, кейін қарулы күштердің қатарына қосылған басқа да қазақстандықтар қалып қойған.
Сонымен қатар келісімшарттардың қандай жағдайда жасалғанын, елге оралған азаматтардың соғыс қимылдарына қаншалықты қатысқанын және олардың құқықтық мәртебесін әрбір жағдай бойынша жеке анықтау қажет. Мәжбүрлеу туралы мәліметтер, ең алдымен, ер азаматтардың өздері мен олардың отбасыларының мәлімдемелеріне негізделген.
Соғысқа қанша қазақстандық қатысып жүр?
Ресей армиясымен келісімшарт жасасқан Қазақстан азаматтарының нақты саны туралы толық ресми статистика жоқ.
Бұған дейін Украинаның «Хочу жить» мемлекеттік жобасы Ресей Қорғаныс министрлігімен келісімшарт жасасқан кемінде 2 389 қазақстандық туралы мәліметі бар екенін хабарлаған.
Айта кетейік, Қазақстан заңнамасында ел азаматтарының басқа мемлекеттердің аумағындағы қарулы қақтығыстарға заңсыз қатысқаны үшін қылмыстық жауапкершілік көзделген. Бұл ретте әрбір жағдайдың мән-жайы, соның ішінде ықтимал мәжбүрлеу фактілері жеке бағалануы тиіс.
Осылайша, еңбек көші-қонының жалпы статистикасының артында уәде етілген жұмыстың орнына соғысқа жіберілу қаупіне тап болған адамдардың оқиғалары да бар.
Мәжбүрлі түрде әскери қызметке тарту жағдайлары Ресейге жұмыс істеуге баратын барлық қазақстандықтарға тән емес. Дегенмен, мұндай оқиғалар шетелде жұмыс істеу туралы ұсыныстарды қарастырып жүрген азаматтар білуі тиіс қауіп-қатерлердің бар екенін көрсетеді.