В Атырау +2.7 
Қазақстан өзен суының шамамен 45 пайызын шетелден алады, ал кейбір суару жүйелерінде суды тасымалдау кезінде оның жартысына дейін жоғалтады. Елге су тапшылығы қаупі төніп тұр ма, Орталық Азиядағы көрші мемлекеттермен келісімдер қалай жүзеге асырылып жатыр және Астана мен Алматы тұрғындары әзірге неге құрғақшылықтан қорықпауына болады? Бұл туралы Су ресурстары және ирригация министрі Нұржан Нұржігітов Tengrinews.kz басылымына берген сұхбатында айтып берді.
Ведомство басшысымен болған сұхбаттың негізгі тұжырымдары:
- Елде су тапшылығы бар ма? Министрдің айтуынша, қазіргі уақытта Қазақстанда жалпыұлттық су тапшылығы жоқ. Экономика мен халық жыл сайын шамамен 25 миллиард текше метр суды пайдаланады, ал жалпы су ағыны 100 миллиард текше метрді құрайды. Алайда өңірлердегі жағдай айтарлықтай ерекшеленеді. Оңтүстік облыстар, атап айтқанда Түркістан, Қызылорда және Жамбыл облыстары Қырғызстан, Өзбекстан және Қытайдан келетін трансшекаралық өзендерге қатты тәуелді.
- Ірі қалалардағы жағдай: Нұржігітовтің сөзінше, қазіргі уақытта Астана, Алматы және Шымкент қалаларында су тапшылығына алаңдауға негіз жоқ. Елордада Астана су қоймасының қоры бар, сондай-ақ Қаныш Сәтбаев атындағы канал арқылы баламалы су жеткізу мүмкіндігі қарастырылып жатыр. Ал Алматы мен Шымкентте жерасты және жерүсті су көздері жеткілікті.
- Суды үнемдеу жоспарлары: 2030 жылға қарай Қазақстан шамамен 10 миллиард текше метр суды үнемдеп, қосымша жинақтауды жоспарлап отыр. Осы мақсатта билік 14,5 мың шақырым каналды жөндеп жатыр. Бұл су жоғалтуды 50 пайыздан 25 пайызға дейін қысқартуға мүмкіндік береді. Сонымен қатар жаңа су қоймалары салынып, ауыл шаруашылығында су үнемдеу технологиялары кеңінен енгізілуде.
- Көрші мемлекеттермен қарым-қатынас және суға қатысты келіспеушіліктер: Су үшін ықтимал даулар туралы сұраққа жауап берген министр бұл ресурс Орталық Азия елдерін бөлмей, керісінше біріктіретінін атап өтті. Мемлекеттер тұрақты түрде консультациялар өткізіп, су пайдалану лимиттерін келіседі. Сондай-ақ су бекеттерін цифрландыру жобалары жүзеге асырылып жатыр. Мысалы, Сырдария өзенінде келіп жатқан су көлемін нақты уақыт режимінде бақылауға мүмкіндік беретін жүйелер енгізілуде.
- Жасанды интеллект және цифрландыру: Су ресурстары министрлігі ұлттық су ресурстарының ақпараттық жүйесін әзірлеп жатыр. Су тасқыны мен құрғақшылықтың алдын алу үшін болжам жасау кешендері, соның ішінде Talsim жүйесі енгізілуде. Ал 2027 жылы деректердің бір бөлігін азаматтар үшін ашық қолжетімді ету жоспарланып отыр.
«Біз еш жерде су дағдарысы болмайды деп отырған жоқпыз. (...) Мемлекет, жергілікті органдар, ауыл шаруашылығы, өнеркәсіп және халық су тапшылығы экономиканың дамуын тежемеуі үшін бірлесіп жұмыс істеуі керек», — деп түйіндеді Нұржан Нұржігітов.