В Атырау +21.3 
Қазақстанда отын бағасы өңірдегі ең төмен көрсеткіштердің бірі болып қала береді, алайда бұл қолжетімділік отандық мұнай саласы үшін үлкен тәуекел тудырып отыр. Энергетика министрлігі елдің неліктен ЖЖМ нарығын либерализациялауға баруға мәжбүр екенін түсіндірді, деп хабарлайды LS.
Ведомство мәліметінше, ҚР-дағы бензин мен дизельдің құны көршілес елдерге қарағанда едәуір төмен:
АИ-92 бензині Қазақстанда литріне 240 теңге тұрады. Салыстыру үшін: Ресейде ол 1,7 есе қымбат (401 теңге), Қырғызстанда — 1,8 есе (434 теңге), ал Өзбекстанда — 2 еседен астам (497 теңге).
Дизель отыны литріне 336 теңгеден сатылады, ал Ресей мен Қырғызстанда оның бағасы 480 теңгеден асады, Өзбекстанда 530 теңгеге жетеді.
Энергетика министрлігі бензин құнындағы айырмашылық 40–51%-ды, ал дизельде 31–37%-ды құрайтынын атап өтеді.
Арзан ЖЖМ-ның қаупі неде?
Тым төмен бекітілген бағалар экономика үшін бірден бірнеше жүйелі мәселе тудырады:
Көлеңкелі экспорт және контрабанда: Отын әлдеқайда қымбат сатылатын көршілес мемлекеттерге жаппай өтіп кетеді.
Өндіру мен өңдеудің төмендеуі: Мұнай саласы экономиканың басқа секторларын айырбас субсидиялауға мәжбүр, соның салдарынан кеңеюге деген ынтасынан айырылады.
МӨЗ-ді модернизациялау қаупі: Ірі зауыттарды қайта жаңарту мен кеңейтуге арналған қаражат ЖЖМ бағасындағы инвестициялық құраушы есебінен қайтару шартымен тартылады. Жасанды түрде төмендетілген бағалар кезінде ірі жобалар экономикалық мақсаттылығын жоғалтады.
«Әділ баға — бұл азаматтардың, мұнай өңдеу зауыты мен мемлекеттің мүдделерінің теңгерімі. Мұнай өнімдерінен түсетін салық есебінен бюджет қызметкерлерінің жалақысы, әлеуметтік төлемдер және әлеуметтік нысандардың құрылысы қаржыландырылады», — деп атап өтті ведомствода.
Жүргізушілерді не күтіп тұр?
Министрліктегілер отын құнын қалыптастыру нарықтық механизмдерге бағытталғанын, алайда қазақстандықтарға бағаның күрт қымбаттауынан қауіптенудің қажеті жоқ екенін айтып сендірді.
«Үкімет бағаның күрт әрі негізсіз өсуіне жол бермейді, өйткені халықтың мүддесін қорғауға басымдық беріледі», — деп мәлімдеді Энергетика министрлігінде.
Қазір жанармай құю стансаларындағы баға көрсеткіштері шикі мұнайдың құны, өңдеу, логистика және салықтарды ескере отырып қалыптасады. Нарықтағы жағдай тұрақты бақыланып отыр: отын қоры толық көлемде қалыптасқан, ал жедел штабтар күн сайын өңірлерде ЖЖМ-ның болуын қадағалайды.
Тапшы болып отырған отынды шетелге шығаруға жол бермеу үшін елде мұнай өнімдерін автомобиль және теміржол көлігімен тасымалдауға қатаң тыйым салынған.