В Атырау +30 
Қазақстанда жалпы ішкі өнімдегі (ЖІӨ) көлеңкелі экономиканың үлесі 15,69 пайызға дейін азайды. Премьер-министрдің орынбасары – ұлттық экономика министрі Серік Жұманғариннің төрағалығымен өткен кеңесте экономикалық процестерді цифрландыру, салықтық бақылауды күшейту және бағалы металдар айналымын заңдастыру нәтижелері сарапталды, деп хабарлайды үкіметтің баспасөз қызметі.
Цифрландыру және секторлар бойынша бақылау
ҚР Қаржы министрлігі Мемлекеттік кірістер комитетінің дерегінше, соңғы бес жылда саланы реттейтін 24 нормативтік акт қабылданып, 20 ақпараттық жүйе жаңғыртылды. Соның нәтижесінде бақыланбайтын экономика үлесі 2023 жылғы 17,58 пайыздан 2025 жылы 15,69 пайызға дейін (1,89 пайыздық тармаққа) қысқарды.
Көлеңкелі айналымды азайту мақсатында бірнеше негізгі салада цифрлық бақылау құралдары енгізіліп жатыр:
Ауыл шаруашылығы: «Ветеринариялық-санитариялық сараптама» модулі, өсімдік шаруашылығын қадағалау жүйесі және «KEDEN» жүйесі іске қосылды.
Мұнай-газ және энергетика: МӨЗ-дерде шикізат балансын есепке алу аспаптары орнатылып, жанар-жағармай бойынша талдамалық витриналар құрылды. Резервуарларды есептеу құрылғыларымен жабдықтау талаптары дайындалды.
Сауда: Шетелдік рұқсат бланкілері цифрландырылып, навигациялық пломбалар қолданылуда. Тауарларды таңбалау кеңейтіліп, «Digital bazaar» жүйесі әзірленіп жатыр.
Құрылыс: Мемлекеттік қала құрылысы кадастры арқылы бас жоспарлар есебі жүргізіледі. Жобаларды жасанды интеллект көмегімен тексеретін «Qportal.kz» бірыңғай порталы іске қосылды.
Сонымен бірге өзін-өзі жұмыспен қамтығандарды заңдастыру аясында 45 интернет-платформа интеграцияланды. Нәтижесінде 922,5 мың өзін-өзі жұмыспен қамтыған азамат ресми тіркеліп, оның 94 пайызы платформалар арқылы қызмет көрсетеді. Олар қазірдің өзінде 9,9 миллиард теңге әлеуметтік төлем төлеген.
Зергерлік нарық және бағалы металдар айналымы
Өнеркәсіп және құрылыс министрлігінің мәліметінше, 2025 жылдың қорытындысы бойынша зергерлік бұйымдардың ішкі нарығы 3,4 пайызға өсіп, 168 миллион долларды құрады. Ішкі өндіріс 31 пайызға ұлғайып ($7,2 млн), экспорт 65,4 миллион долларға жетті.
Дегенмен, сарапшылар бұл салада көлеңкелі айналымның әлі де жоғары екенін айтады. Мазмұны: 2025 жылы ломбардтар «Тау-Кен Алтын» кәсіпорнына өңдеуге 3,2 тонна бағалы металл сынықтарын берген (бір жыл бұрын — 3,8 тонна). Осыған байланысты аффинаж субъектілеріне сынықтар мен қалдықтарды міндетті түрде тапсыру ережелерін қатаңдату ұсынылып отыр.
Жиын соңында Серік Жұманғарин Көлеңкелі экономикаға қарсы іс-қимыл жөніндегі 2026–2028 жылдарға арналған кешенді жоспарды сапалы орындауды және ведомствоаралық бақылауды күшейтуді тапсырды.